Quran əxlaqı və təfəkkür

ayetler6

1990-cı illərin əvvəlində dünyanın tanınmış qəzetləri çox əhəmiyyətli arxeoloji tapıntıya “Möhtəşəm ərəb şəhəri tapıldı”, “Əfsanəvi ərəb şəhəri tapıldı”, “Qumların Atlantikası Ubar” başlıqlarıyla yer verdilər. Bu maraqlı arxeoloji tapıntını daha əhəmiyyətli hala gətirən, adının Quranda xatırlanması idi. O günə qədər Quranda bəhsi keçən Ad qövmünün əfsanə olduğunu və ya heç vaxt olmayacağını düşünən bir çox adam, bu yeni tapıntı qarşısında heyrətə düşdü. Quranda haqqında danışılan bu şəhəri tapan adam, həvəskar arxeoloq Nicholas Clapp idi.

Ərəb tarixi mütəxəssisi və sənədli film rejissoru Nicholas Clapp, ərəb tarixi üzərinə apardığı tədqiqatlar əsnasında, 1932-ci ildə ingilis tədqiqatçı Bertram Thomas tərəfindən yazılmış “Arabia Felix” adında kitaba rast gəlmişdi. “Arabia Felix” romalıların Ərəbistan yarımadasının cənubunda olan və dövrumüzdəki Yəmən və Omanı əhatə edən bölgəyə verdikləri ad idi. Bu bölgəyə yunanlılar “Eudaimon Arabia”, Orta əsrlərdəki ərəb alimləri isə “Əl-Yəmən əs-Saiyd” adını verdilər. Bu adların hamısı “Xoşbəxt Yəmən” mənasını verirdi. Çünki keçmiş zamanlarda bu bölgə, Hindistan və Şimali Ərəbistan arasında edilən ədviyyat ticarətinin mərkəzi idi. Bundan əlavə bölgədə yaşayan qövmlər “kehribar” adında nadir olan və o zamanlar qızıl dəyərində olan şam ağacı qatranının istehsalını edirdilər.

Kitabında bu məlumatlara əhatəli olaraq yer verən ingilis tədqiqatçı Bertram Thomas, Ad qövmünün yaşadığı Ubar şəhərinin qalıqlarının olduğu bölgəyə tədqiqat gəzintisi etmişdi. Gəzintisi əsnasında… ardı...

 

oludeniz

Lut peyğəmbər, İbrahim peyğəmbərlə eyni dövrdə yaşayırdı. Hz. Lut, hz. İbrahimə qonşu qövmlərdən birinə elçi olaraq göndərilmişdi. Bu qövm, Quranda ifadə edildiyinə görə o günə qədər dünya üzərində görülməmiş pozğunluğu, homoseksuallığı tətbiq edirdi. Hz. Lut, onlara bu pozğunluqdan imtina etmələrini söylədiyində və onlara Allahın İlahi təbliğini gətirdiyində ona inanmadılar, hz. Lutun peyğəmbərliyini inkar etdilər və pozğunluqlarına davam etdilər. Bunun nəticəsində də qövm, qorxunc fəlakətlə həlak edildi.

 

Lutu da elçi göndərdik. Bir zaman o, öz qövmünə demişdi: “Sizdən əvvəl aləmlərdən heç kəsin etmədiyi iyrənc əməli sizmi edəcəksiniz? Siz, qadınları qoyub şəhvətlə kişilərin yanına gedirsiniz. Həqiqətən, siz, həddi aşmış adamlarsınız”. Onun qövmünün cavabı: “Onları yurdunuzdan çıxarın. Axı onlar təmizliyə can atan adamlardır” – deməkdən başqa bir şey olmamışdı. Biz onu və ailəsini xilas etdik. Yalnız arvadından başqa. O, geridə qalanlardan oldu. Biz onların üstünə daşlardan yağış yağdırdıq. Bir gör günahkarların aqibəti necə oldu. (Əraf surəsi, 80-84)

 

Biz günah əməllər törətdiklərinə görə bu şəhərin sakinlərinin üstünə göydən bir əzab endirəcəyik”. Həqiqətən, Biz düşünən adamlar üçün o şəhərdən açıq-aydın bir əlamət saxladıq. (Ənkəbut surəsi, 34-35)

 

Hz. Lutun yaşadığı və sonra həlaka uğrayan bu şəhərin Əhdi-Ətiqdə keçən adı Sodomdur. Qırmızı dənizin şimalında qurulmuş bu qövmün, Quranda yazılanlara uyğun şəkildə həlak… ardı...

 

Səba xalqı, Cənubi Ərəbistanda yaşamış dörd böyük sivilizasiyadan biridir. Səba qövmünü izah edən tarixi qaynaqlar, bu qövmün finikyalılar kimi sıx ticari fəaliyyətlər edən dövlət olduğunu söyləyirlər. Səba xalqı, tarixdə mədəni qövm olaraq tanınmışlar. Səba hökmdarlarının kitabələrində “təmir etmə”, “tikmə” kimi sözlər yazılıdır. Bu qövmün ən əhəmiyyətli əsərlərindən olan “Marib Anbarı” da, əldə etdikləri texnoloji səviyyənin əhəmiyyətli göstəricilərindəndir.

Səba dövləti, bölgənin ən güclü ordularından birinə sahib idi. Ordusu sayəsində işğalçılıq siyasəti həyata keçirə bilirdi. İnkişaf etmiş mədəniyyəti və ordusuyla Səba dövləti, tam mənasıyla zamanında o bölgənin “super gücü” idi. Səba dövlətinin bu güclü ordusundan Quranda da bəhs edilir. Səba ordusunun komandirlərinin Quranda bildirilən ifadəsi, bu ordunun özünə nə qədər güvəndiyini göstərir. Komandirlər, Səbanın qadın idarəçisinə (Məlikəsinə) belə deyirlər:

marib

… “Biz böyük bir qüvvət və qüdrət sahibiyik. Buyuruq isə sənindir. Nə buyuracağını özün fikirləş!” (Nəml surəsi, 33)

 

Səba ölkəsinin paytaxtı, olduğu coğrafiyanın üstün mövqeyi səbəbiylə olduqca zənginləşmiş Marib idi. Paytaxt, bölgədə olan Adhana çayının çox yaxınında idi. Bu çayın Cebel Balaka girdiyi nöqtə, anbar quruluşuna çox uyğun idi; bundan faydalanan Səba xalqı da hələ sivilizasiyalarını qurma mərhələsində ikən bura bir anbar tikmişlər və suvarma işləri etməyə başlamışdılar. Bu anbar sayəsində də çox yüksək rifah səviyyəsinə qovuşmuşdular. Paytaxt Marib, o dövrün ən… ardı...

 

Dövrümüzdə Səmud qövmü, Quranda bəhsi keçən qövmlər içində haqqında ən çox məlumata sahib olunanlardan biridir. Tarix qaynaqları Səmud adlı qövmün həqiqətən yaşadığına işarə edir. Quranda bəhsi keçən Hicr xalqı və Səmud qövmünün əslində eyni qövm olduqları təxmin edilir, çünki Səmud qövmünün başqa adı da Əshab-ı Hicrdir. Bu vəziyyətdə “Səmud” sözü xalqın adı, Hicr şəhəri isə bu xalqın qurduğu şəhərlərdən biri ola bilər. Necə ki, yunan coğrafiyaçısı Plininin təsvirləri də bu istiqamətdədir. Plini, Səmud qövmünün oturduğu yerlərin Domatha və Heqra olduğunu yazmışdır ki, buralar günümüzdəki Hicr şəhəridir.

Səmud qövmündən bəhs edən ən qədim qaynaq, Babil Kralı II. Sarqonun bu qövmə qarşı qazandığı zəfərləri izah edən Babil dövlət qeydləridir. (E. ə. 8-ci əsr) Sarqon, Şimali Ərəbistanda etdiyi döyüş sonunda onları məğlub etmişdir. Yunanlar da bu qövmdən bəhs edir və Aristo, Ptolomey və Plininin yazılarında adları “Thamudaei”, yəni “Səmudlar” olaraq xatırlanır. Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-dən əvvəl, təxminən 400-600-cü illər arasında isə izləri tamamilə silinmişdir. (Ətraflı məlumat üçün baxın. Harun Yəhya, Qövmlərin Həlakı, Araşdırma Nəşriyyat)

petra(1)

Hicr əhli də elçiləri yalançı saydı. Biz onlara ayələrimizi göndərdik, lakin onlar bu ayələrdən üz döndərdilər. Onlar təhlükəsizlikdə qalmaq üçün dağlarda evlər yonurdular. Onları sübh çağı qorxunc səs yaxaladı. Qazandıqları dünya malı isə onlara heç bir fayda vermədi. (Hicr surəsi, 80-84)… ardı...

 

Quranın indiyə qədər araşdırdığımız möcüzəvi xüsusiyyətlərindən əlavə bir də “riyazi möcüzə”ləri vardır. Bu möcüzəyə bir nümunə, Qurandakı bəzi söz təkrarlarının verdiyi ortaq ədəddir. Bir-biriylə əlaqədar bəzi sözlər təəccüblü şəkildə eyni ədəddə təkrarlanarlar. Aşağıda, bu cür sözlər və Quran içindəki təkrarlanan ədədlər verilmişdir.

“Yeddi göy” təbiri 7 dəfə keçir. “Göylərin yaradılışı (halku səmavat)” ifadəsi də 7 dəfə təkrarlanır.

 

YEDDİ GÖY (seb’a semavat)

GÖYLƏRİN YARADILIŞI

(halku’s semavat)

7 dəfə

7 dəfə

 

“Gün (yevm)” tək olaraq 365 dəfə keçərkən, çoxluq yəni “günlər (eyyam və yevmeyn)” sözləri 30 dəfə təkrarlanır. “Ay” sözünün təkrar sayı isə 12-dir

 

GÜN

GÜNLƏR

AY

yevm

eyyam,yevmeyn

şehr

365

30

12

 

“Bitki” və “ağac” sözlərinin təkrar sayı eynidir: 26

 

BİTKİ

AĞAC

26 dəfə

26 dəfə

 

“Cəza (qarşılıq)” sözü 117 dəfə yer alarkən, Quranın təməl əxlaq xüsusiyyətlərindən olan “bağışlama” ifadəsi, bu ədədin tam 2 misli qədər, yəni 234 dəfə təkrarlanır.

 

CƏZA

BAĞIŞLAMAQ

117 dəfə

2×117=234 dəfə

 

“De” sözlərini saydığımızda çıxan nəticə 332-dir. “Dedilər” sözünü saydığımızda da eyni rəqəmi əldə edərik.

 

DE

DEDİLƏR

332 dəfə

332 dəfə

 

“Dünya” sözü və “axirət” sözünün təkrar ədədləri də eynidir: 115

 

DÜNYA

AXİRƏT

115 dəfə

115 dəfə

 

“Şeytan” sözü Quranda 88 dəfə keçir. “Mələk”… ardı...