“Hürriyet Bilim” jurnalının 3 aprel 2004-cü il tarixli sayında “İqlim də ayırd edilmə faktoru” başlıqlı xəbər nəşr olundu. Oslo Universitetinin zooloqu Nils Stensez tərəfindən həyata keçirilən araşdırmanın nəticələri deyilirdi. Nizamlı aramla artıb-çoxalan bir canlı növü olan, Kanada vaşaqlarının genlərini araşdıran tədqiqatçı, iqlimin vaşaq cütləşməsinin arasında genetik izolyasiya (təcridi) əmələ gətirən faktor olduğunu tapmışdı.

Stensez, müxtəlif iqlim şərtlərində, müxtəlif vaxtlarda yaşanan dövrələrdə hər bölgədə müxtəlif genlərin (tezlik cəhətdən) azalıb-çoxaldığını görmüşdü. Bu tapıntı, təkamül nəzəriyyəsinə heç bir dəlil gətirmədiyinə baxmayaraq, “Hürriyet Bilim” jurnalı bu tədqiqata əsaslanaraq müxtəlif iqlim şərtlərinin “yeni növlərin əmələ gəlməsində” təsirli ola biləcəyini iddia edirdi. Ancaq vaşaq cütləşmələrindəki genetik izolyasiya yeni növün varlığını qətiyyən göstərmir və bu iddia, tamamilə hiyləlidir.

Bilindiyi kimi, hər canlı növündə, genetik variasiyadan qaynaqlanan fərqlər vardır. Əgər bu növə aid canlıların arasına coğrafi maneə girsə (və ya bu araşdırmada göründüyü kimi, müxtəlif iqlim bölgələri ilə ayrılsalar) yəni bir-birlərindən “təcrid” olsalar, o vaxt bir-birindən qopan bu iki qrupun içində, böyük ehtimalla müxtəlif variasiyalar ağırlıq təşkil etməyə başlayır. Eyni növə aid olmalarına baxmayaraq, aralarında diqqətə çarpan morfoloji fərqlər olan bu cür variasiyalara “alt növ” adı verilir. Ancaq burada, “Hürriyet Bilim”də iddia edildiyi kimi, yeni bir növün ortaya çıxmağından bəhs edilmir. Bu alt növlər, öz aralarında… ardı...

 

akoz“Sabah” yazıçısı hörmətli Emre Aköz, 29 sentyabr 2003-cü il tarixli yazısında saytımıza istinad göstərdi. Hörmətli Aközün, saytımızın məzmununu ətraflı şəkildə tədqiqatı isə yerində olacaq. Çünki, təkamül və yaradılış haqqında bəzi ciddi yanılmalar içindədir. Bu yanılmaların şərhlərini, əvvəlki yazılarımızda olduğu kimi, bu yazıda da, elmi məlumatlara əsaslanaraq edəcəyik.

 

Emre Aközün “bioloji dəyişiklik” ilə təkamülü bir-birinə qarışdırmağı

Emre Aközün mövzu haqqındakı ilk yanılması, yaradılışı tərifləyərkən ortaya çıxır. Hörmətli Aköz belə yazır:

 

“Bilirsiniz, insan da daxil olmaq şərti ilə, canlıların varlığına bağlı iki təməl qayda (nəzəriyyə) var. Birincisinə “Yaradılış qaydası” deyilir. Bu qaydaya görə, canlılar dəyişməz. Hər canlı nədirsə, odur. Digərinə isə, “Təkamül qaydası” deyilir. Bu qaydaya görə, bütün canlılar təkamül keçirir. Yəni genlərində əmələ gələn dəyişikliklər nəticəsində ortaya yeni-yeni canlılar çıxar.”

 

Hörmətli Aközün bu təsviri səhvdir, çünki, canlıların yaradılışı haqqında heç bir bioloji dəyişikliyin qəbul edilmədiyini hesab edir. Bioloji dəyişikliyin varlığının da, yalnız təkamül nəzəriyyəsi tərəfindən qəbul edildiyini fərz edir.

Halbuki, vəziyyət, heç də belə deyil. Bu gün, dünyada, canlıların yaradıldığını müdafiə edən elm adamlarının heç biri, “canlılar bioloji dəyişiklik keçirməz” kimi bir fikri müdafiə etmirlər. Canlı növlərinin öz daxilindəki genetik variasiyalar ortaya çıxardıqları, bu variasiyaların coğrafi bölgüsünə uyğun olaraq, fərqli alt növlər çıxara bildiyi, məlum olan və hər… ardı...

 

“Bilim ve Teknik” jurnalının aprel 2003-cü il tarixli sayında “Yaşlı göllərdəki həyat növlərin ortaya çıxışına işıq tutur” başlıqlı yazı nəşr olundu. Amerikan elm jurnalı “Science” 31 yanvar 2003-cü il tarixli sayındakı bir məqalədən alınan yazıda, Baykal (Asiya) və Viktoriya (Afrika) göllərindəki canlı növləri ilə əlaqədar, bəzi təhriflər ortaya qoyulur. Göldəki canlıların həmişə bir növlərə ayrılma halında olduğu və guya təkamülləşdikləri irəli sürülürdü.

amfipodAncaq bu iddialar, etibarsızdır. “Science” və “Bilim ve Teknik” jurnallarında bəhs olunan növlər, “təkamül” deyil. Maraqlı şəkildə, “Bilim ve Teknik” jurnalı, genetika elminin, təkamülü etibarsız edən tapıntılarını qəbul etmir, hətta, bunları nəzəriyyənin lehinə təhrif edir. Bu yazıda, “Bilim ve Teknik” bəhs olunan təhrifləri gözlər önünə səriləcək.

Yazıda, dünyanın ən böyük şirin su ehtiyatı olan “Baykal” gölündə, geniş şəkildə yaşayan amfipod növündən danışılır. Göldə, boyu 2-80 mm. arasında dəyişən və qabıqlı dəniz canlısı olan amfipodların 350 növünün yaşadığı bildirilir. “Bilim ve Teknik” jurnalı, bu növlərin, göl dibindəki geoloji xüsusiyyətlərdən qaynaqlandığını və bu xüsusiyyətlərin yeni növlər ortaya çıxmasında əhəmiyyətli rol oynadığını bu cümlələrlə iddia edir:

 

“… Görünür, Baykal gölünün təbəqələşmə formasının növlərinin ortaya çıxışına təsir edir. Nümunə vermək lazım olsa, Amfipod cinslərindən Plesiqemmarsda, bir-birinə çox yaxın altı növün, çox müxtəlif xüsusiyyətdə yerləri mənimsədikləri görünür. Məsələn, böyük gözlü və uzun… ardı...

 

Oktyabr 2001-ci il tarixli “Fokus” jurnalında, təkamül nəzəriyyəsi haqqında, 5 müxtəlif yazı nəşr olundu. Prof. Dr. Əli Dəmirsoy, tərəfindən hazırlanan və “Darvin və təkamül” başlıqlı yazı ilə, İrfan Unutmazın hazırladığı digər yazılar, ümumiyyətlə eyni təkamülçü iddiaları ehtiva edirdi.

Təkamül nəzəriyyəsinin müdafiə etmək üçün yazılan yazıların hamısında, ölkəmizdəki təkamülçülərin, elmdən nə qədər uzaq olduqları, qabaqcıl təkamülçülərin illər öncə müdafiə etməkdən imtina etdikləri iddiaları, gözübağlı müdafiə etdikləri aydın görünürdü. Bu yazıda, “Fokus” jurnalındakı etibarsızlığı dəfələrlə sübut edilən, haqqında danışılan təkamülçü iddiaların niyə səhv olduğu bir daha açıqlanacaq.

 

“Fokus” jurnalı və prof. Dəmirsoyun “təbii seçmə”nin təkamülün mexanizmi olduğu iddiaları səhvdir

“Fokus” jurnalında, bəhs olunan yazıların demək olar ki, hamısında, təbii seçmə (təbii ayırdetmə) təkamülün elmi cəhətdən etibarlılığı sübut edilmiş mexanizm kimi göstərilmişdir. Məsələn, prof. Əli Dəmirsoy yazısında, bu iddianı belə yekunlaşdırmışdır: “Darvinin qurduğu “Təbii ayırdetmə qanunu”, qəti olaraq aktuallığını və elmi dəyərini itirmədi.”

Təbii seleksiya, Darvindən əvvəl də, qaydası yazılmış təbii mexanizmdir. Olduğu mühitə daha yaxşı adaptasiya olan (uyğunlaşan) canlıların həyatda qalma şansı daha çoxdur, digərləri isə ələnər. Məsələn, vəhşi heyvanların təhdidi ilə (qorxusu altında) yaşayan dovşan sürüsündə, daha sürətli qaça bilənlər və rənginə görə daha yaxşı kamuflyaj ola bilənlər yaşayacaq, digərləri isə, müəyyən müddət ərzində, ələnərək azalacaq və ya məhv olacaqlar.… ardı...

 

“Bilim ve Ütopya” jurnalının, iyul 2001-ci il sayında, jurnalın müntəzəm yazıçılarından Dos. Dr. Haluk Ertanın “Böyük təbiət üzrə alim Darvin, “qoz qabığına sığarmı?” başlıqlı yazısı nəşr olundu. Ertan, yazısında keçdiyimiz həftələrdə bəzi televiziya kanallarında göstərilən təkamül nəzəriyyəsi haqqında mübahisələri və mübahisələrdə iştirak edən kəsləri tənqid edirdi. Ertanın bu haqda şərhləri öz fikirləridir və burada, bunları mübahisə etməyəcəyik. Ancaq ortaya qoyulmalı olan məqam, təkamülü, elmi həqiqət kimi görən hörmətli Ertanın elmi yanılmalarıdır.

Dos. Dr. Ertanın yazısının böyük hissəsini, “təkamül əleyhdarlarına” aid uzun tənqidlər, Darvin haqqında uzun təriflər və populyasiya geni haqqındakı bəzi bioloji məlumatlar təşkil edir. Əlbəttə, bunların heç biri, təkamül nəzəriyyəsi adına irəli sürülən bir dəlil deyil. Ertanın “təkamül nəzəriyyəsinə dəlil” iddiası isə, yazının sonlarında üzə çıxmışdır. Təkamülə səbəb olaraq inandığı, darvinizmi niyə elmi həqiqət sanaraq yanıldığı, Ertanın aşağıdakı paraqrafından aydın olur.

 

“Əgər bir canlı qrupunun fərdlərində genetik müxtəliflik əmələ gəlib, bu müxtəliflikdəki kimi genlər (buna bağlı olan xüsusiyyətlər), qrupda məşhur hala gələ bilirsə, təkamül həyata keçmişdir deməkdir. Onsuz da, bunun nəticəsində, genetik quruluşdakı dəyişikliyin ölçüsünə bağlı olaraq, ya yeni bir növ, ya yeni bir cins, ya da daha böyük sistematik kateqoriya əmələ gələcək. Amma, bütün bunların başındakı əsas zərurət, genetik quruluş dəyişikliyidir. Təkamül olmadığını söyləyənlərin keçid… ardı...