İman həqiqətləri və yaradılış möcüzələri

Discovery Science TV kanalında üzvi molekulların mənbəyi kimi kosmos göstərilərkən həyatın mənbəyinin da başqa planetlər ola biləcəyi iddiasına yer verildi. Bu yazımızda sözügedən kimyəvi maddələrin mövcudluğunun həyat mənasına gəlməyəcəyi üzərində dayanacaq, həyatın mənşəyini izah etməkdən uzaq olan təkamülə dair bir təhrifi daha nümayiş etdirəcəyik.

Kosmosda karbohidrata bənzəyən kimyəvi maddələrin olması nə mənaya gəlir?

Kimyəvi maddələr kainatın hər yerində yarana bilər. Xüsusilə böyük ulduzlar və dumanlıqlar (nebulalar) ağır metalların əmələ gələ bildiyi yüksək enerjiyə malik xüsusi şəraitlərdir. Kosmosda toz və qaz buludları da var. Bu qazlar da müxtəlif kimyəvi birləşmələrin əmələ gəldiyi, atomların bir-biri ilə müxtəlif birləşmələr meydana gətirdiyi reaksiya mühitləri olaraq qarşımıza çıxırlar. Təkamülçülər “həyat kosmosdan gəldi” iddiasına əsas kimi bu faktı istifadə edirlər.

Yüksək enerjili ulduzlar və dumanlıqlar (nebulalar) canlılarda da istifadə olunan molekulların təbii mənbəyidir. Bu molekulların meteoritlərlə Yerə daşınması isə təbii bir prosesdir. 1969-cı ildə Avstraliyaya düşən Merçison (Murchison) meteoriti tədqiq olunarkən üzərində bir çox kimyəvi maddə müəyyən olunmuşdur. Bunlar arasında karbohidrata bənzəyən sadə kimyəvi maddələr də tapılmışdır. Ancaq “poliol” kimi səciyyələndirilən bu kimyəvi maddələr canlı orqanizmlərin varlığına işarə etmir. Poliol kimyəvi maddələri, hər nə qədər “şəkər spirtləri” adlandırılsalar da bildiyimiz halda şəkər və ya spirt ehtiva etməzlər.

Merçison meteoriti üzərində araşdırmalar aparan Dr. Corc Kuper (George… ardı...

 

Hüceyrədə sintezlənən proteinlərin təxminən 30%-i doğru hazırlanmadığı üçün yarandıqdan dərhal sonra parçalanırlar. İlk baxıldığında bu həyatın kimyasının Ağıllı Dizayn məhsulu olduğu həqiqətinə qarşı olan bir tapıntı kimi görünə bilər. Ancaq daha diqqətli təhlil edildiyində, protein sintezindəki bu sözdə səmərəsizliyin əslində çox əhəmiyyətli səbəbi olduğu görülür.[2]

İlk baxışda israfçılıq kimi görünən protein sintez müddəti, əslində immunitet sisteminin virus qaynaqlı infeksiyalara qarşı təcili reaksiya verməsini təmin etmədə əhəmiyyətli vəzifəni üzərinə götürür. Əgər bu 30%-lik qüsur nisbəti olmasaydı, soyuqdəymə kimi virus infeksiyalar daha çox ağır keçə bilərdi.

Qısacası, əsas biokimya məlumatlarımızı gözdən keçirmək, səmərəsiz protein istehsalının immunitet sisteminin reaksiya verməsinə necə fayda verdiyini görmək üçün kifayət edəcəkdir. Protein istehsal müddətini başlatmaq üçün, bir xəbərdar RNT molekulu DNT sapındakı genlərdən birindən aldığı məlumatı ribosom deyilən qismə aparır. Bu ribosomlar amin turşusu adlı kiçik molekulları bir-birinə əlavə edərək protein zəncirlərini yaradırlar. Hüceyrə içində olan çox sayda proteinin hər biri 20 fərqli amin turşusunun yaratdığı bir hovuzdan çəkilən müəyyən bir amin turşusu sırasını ehtiva edir. Amin turşusu sıralarının fiziki və kimyəvi xüsusiyyətləri protein zəncirlərinin üç ölçülü quruluşuna necə köçürüləcəyini müəyyən edər. Şaperon adlı protein molekulları xüsusi olaraq protein zəncirinin köçürülməsində xüsusi rol oynayar. Proteinin üç ölçülü quruluşu hüceyrədəki funksional və ya struktur rolunu müəyyən edər.… ardı...

 

Proteinlər sadəcə aminoturşuların ard-arda düzülmələrindən ibarət deyil. Proteinlərin zəruri vəzifələrini yerinə yetirə bilmələri üçün daha çox şərt yerinə yetirilməlidir. Bunlardan biri də proteinin düzgün üç ölçülü quruluşuna çevrilməsidir. Proteinlər, əvvəlki səhifələrdə də şərh edildiyi kimi, ribozom adlı fabriklərdə aminoturşuların peptit adlı xüsusi əlaqələrlə təsbeh dənələri kimi bir araya gətirilmələri ilə yaradılır. Bundan sonrakı ən əhəmiyyətli mərhələlərdən biri isə zəncir halında istehsal edilən proteinin doğru zaman, yer və formada qatlanmasıdır.

 

Bir protein əgər yanlış formada qatlansa və ya heç qatlana bilməzsə, bu vəziyyətdə işini yerinə yetirə bilməz. Hətta bəzi hallarda hüceyrə üçün zərərli hala gəlir. Yaşlanma və bəzi xəstəlik əlamətlərində bu       qatlanma mexanizminin yaxşı işləməməsi səbəblərdən biri olaraq düşünülür.

 

Daha irəli getmədən, bu məlumat üzərində düşünmək lazımdır. İlk protein necə qatlandı? Qatlanmalı olduğunu, hətta hansı şəklə çevrilməli olduğunu haradan bilirdi? İlk protein molekulunun öz-özünə təsadüflər nəticəsində meydana gəldiyini iddia edən təkamülçülər, bir də bu molekulun necə düzgün və doğru zamanda qatlandığını açıqlamaq məcburiyyətindədirlər.

Bəs bu amin turşu zəncirindən ibarət olan protein molekulu necə qatlanır? Bir protein molekulunun qatlana biləcəyi çox sayda forma var; qatlanma reaksiyaları son dərəcə mürəkkəbdir, bir çox zəif və kovalent olmayan bağlar ehtiva edir. Proteinlərin böyük bir faizi lazım olan şəklə… ardı...

 

İstehsal müəssisələri sənaye üçün son dərəcə əhəmiyyətli sistemlər ehtiva edirlər. İstehsalı nəzərdə tutulan maddələr buralarda ardıcıl, keyfiyyətli və idarəli şəkildə meydana gətirilir. Tək bir məhsul üçün çox sayda maşın və avadanlıq lazımdır. Bu maşınların istehsalında isə mühəndislər, elm adamları və işçilər çalışır. Təfərrüatlı hesabatlar və layihələr edilərək ən yaxşı nəticə verəcək sistemlər istehsal olunur. Bu iş heç vaxt təsadüflərə güvənərək edilməz, əksinə hər mərhələsi vasvası nəzarət altında saxlanılır. Müasir biologiya və genetika, eynilə bu nümunələrdə olduğu kimi canlıların dünyasında yüksək texnologiyalı kiçik fabriklər və istehsal obyektləri olduğunu göstərmişdir. Bunlardan biri də amin turşusu adlı orqanizmin əsas quruluş materiallarının istehsalı ilə bağlıdır.

Bir istehsal müəssisəsi gördükdə, əlbəttə, bunun təsadüfən baş vermədiyini bilirsiniz. Hüceyrələrdə də, istehsal müəssisələri yerləşir. Bütün bunlar, canlılardakı bütün sistemlərin yüksək ağlın nəzarətində olduğunu göstərir.

 

Amin turşusu möcüzəsi

Amin turşuları, proteinlərin təməl maddələridir. Canlılarda 20 növ amin turşusu olur. Fermentlər və hüceyrə mürəkkəb kiçik fabriklər amin turşularını istifadə edərək sanki göydələn kimi nəhəng molekulları, yəni proteinləri inşa edirlər. Beləliklə, turşu miqdarının nəzarəti çox mühüm vəzifədir.

Amin turşuları son dərəcə təfərrüatlı istehsal zəncirindən sonra meydana gəlir. Amin turşularının istehsalı üçün səylə çalışan fermentlər olur. Lakin burada çox maraqlı bir detal var. Fermentlər də protein quruluşundan yaranır və onlar da… ardı...

 

Hüceyrə zülallarla həyat tapır, hüceyrədə davam edən həyat hər bir proses üçün xüsusi hazırlanmış zülallar sayəsində baş verir.

Tipik bir məməli hüceyrəsində 10 min ilə 20 min arasında fərqli zülal növü çalışır. Hüceyrənin sağlam olması üçün öncə bu zülallar sağlam olmalıdır. Buna görə hüceyrə içindəki keyfiyyət nəzarət mexanizmlərinin varlığı həlledici əhəmiyyətə malikdir.

Son aparılan elmi işlər hüceyrə içində zülallara nəzarət edən, yenə də zülallardan əmələ gəlmiş bir keyfiyyət nəzarət sistemini ortaya çıxardı. Buna görə xətalı istehsal edilmiş və ya zərər görmüş zülallar öncə müəyyənləşdirilir sonra da dərhal xaric edilir.

 

ZÜLAL DOĞRU BÜKÜLMƏYƏNDƏ ZƏRƏRLİ TƏSİR GÖSTƏRƏR

Bir zülal minlərlə amin turşusundan ibarət bir zəncir halında ribosomda əmələ gəlir, ancaq öz içinə bükülmüş 3 ölçülü halı olmadan funksiyalarını yerinə yetirə bilməz. Şaperon adı verilən zülallar bu amin turşusu zəncirlərini alır və saniyələr ərzində planlaşdırılmış son hallarına gətirir və çalışan nano-cihazlar halına çevirirlər. Ancaq molekulyar səviyyədə həssas əlaqələr tələb edən bu bükülmə mərhələsində səhvlər olur və xətalı amin turşusu yığınları da ortaya çıxa bilir. Belə xətalı zülallar isə hüceyrə sağlamlığı üçün mühüm təhlükə kəsb edirlər. Çünki tam bükülməmiş bu zülalların, açıq qalmış əlaqələri səbəbi ilə ətrafdakı digər molekullarla kimyəvi əlaqə qura bilmək ehtimalı çox yüksəkdir.

Hər cür nəzarətsiz kimyəvi əlaqələrə hazır, funksiyasız… ardı...