surə

Sən bir hənif kimi üzünü dinə tərəf çevir! (Rum surəsi, 30)

Uca Allah Quranda insanlar üçün seçdiyi İslam dininin insanın fitrətinə (yaradılışına) ən uyğun həyat şəkli olduğunu bildirir. Başqa sözlə, insanın fitrəti Allaha qul olma və Allaha etimad üzərində qurulmuşdur. Əgər Uca Allaha bağlanmağa və hər işində Ona yönəlməyə möhtac olan insan bu fitrətə uyğun yaşasa, həqiqi etibara, dincliyə, xoşbəxtliyə və qurtuluşa çatar. Bu fitrəti rədd edib Quran əxlaqından üz çevirəndə isə çətinlik, qorxu, narahatlıq və əzab dolu bir həyat sürər.

İnsanlar üçün etibarlı olan bu qayda cəmiyyətlər üçün də etibarlıdır. Əgər bir cəmiyyət Allaha iman edən insanlardan meydana gəlirsə, ədalətli, dinc, xoşbəxt bir cəmiyyət olar. Ancaq əgər bir cəmiyyət Allahdan və iman etməkdən üz çeviribsə, cəmiyyətin nizamı da təməldən xarab, çürük və primitivdir.

Allahdan üz çevirən cəmiyyətlər araşdırılanda bu həqiqət asanlıqla görünür. Dinsizliyin yaratdığı ən əhəmiyyətli nəticələrdən biri hər şeydən əvvəl əxlaq anlayışının yox edilməsi və tamamilə degenerasiya olmuş cəmiyyətlərin meydana gəlməsidir. Dini və əxlaqi sərhədləri tapdalayan və yalnız insani istəklərə söykənən bu mədəniyyət əslində həqiqi mənada bir zülm sistemidir. Belə bir sistemdə cinsi azğınlıqdan narkotikə qədər hər cür degenerasiya təşviq görər. İnsan sevgisindən uzaq, eqoist, cahil, düşünə bilməyən və ağlını istifadə edə bilməyən cəmiyyətlər meydana gələr. Çünki, bu… ardı...

 

De: “Həmd olsun Allaha! (Nəml surəsi, 93)

Uca Allah bu ayədəki hökmü ilə ayələrinin yaşadığımız xarici dünyada görüləcəyini və mömin qullarının bunları bilib tanıyacağını vəd edir. Allahın dəlillərini bilib tanımaq, insanı imana və Quran əxlaqını yaşamağa aparan əsas yoldur. Ayədə xəbər verildiyi kimi, Allah möminlərin ürəklərini gücləndirmək, onların Özünə olan sevgi və bağlılıqlarını artırmaq üçün, nəfslərində və ətraflarında meydana gələn hər şeyin ‘haqq’ olduğunu onlara göstərməsi bütün iman edənlər üçün böyük bir rəhmətdir.

 

Ayənin davamında da, Allahın qullarının etdiklərindən xəbərsiz olmadığı, hər şeyin Allahın məlumatı daxilində olduğu xəbər verilir. Bu ayənin hökmünə görə möminlər, həyatları boyunca başlarına gələn hər şeyin Allahın özlərinə olan vədinə əsasən reallaşdığını bilərək hərəkət edərlər. Allaha olan imanları, sevgiləri və buna bağlı olaraq da təslimiyyət və sədaqətləri davamlı olaraq artar. Allahın hər zaman möminlərin dostu və köməkçisi olduğunu, bütün dualarına cavab verdiyini bilir və Ona qarşı böyük bir sevgi duyarlar. Çətinliklər qarşısında Allahın razılığını qazana bilmək üçün təslimiyyətlə səbir edər, Allahı vəkil edərək Ona sığınarlar. Allahın bildirdiyi din əxlaqını yaşayarkən və təbliğ edərkən qarşılaşdıqları çətinliklərin bu əxlaqı yaşamalarına və elmi mübarizələrinə mane olmasına icazə verməz, mənfi kimi görünən vəziyyətlərdə, din əxlaqının yayılmasının qarşısını almaq üçün səy göstərən kəslərin düşündüklərinin əksinə həmrəyliklərini daha da gücləndirirlər. Bu da möminlərin həqiqətən güclü bir Allah sevgisinə və sədaqət duyğusuna sahib olduqlarının ən gözəl dəlillərindən biridir.

 

…Ölümü və həyatı yaradan Odur. O, Qüdrətlidir, Bağışlayandır. (Mulk surəsi, 2)

Allah kainatda mövcud olan hər şeyi müəyyən bir məqsədlə yaratmış və bu ayə ilə də insanın yaradılışındakı məqsədi açıqlamışdır. Dünya bir imtahan yeridir və müvəqqətidir . Həm bütün insanlar, həm də dünya üçün Allah Qatında zamanı müəyyən olunmuş bir son vardır. İnsanlar özlərinə verilən qısa ömrü, Allahın müəyyən etdiyi və Quranda özlərinə bildirilən sərhədlərə görə yaşamaqla məsuldurlar. Burada etdiklərinin qarşılığını isə axirətdə alacaqlar. (Cəhənnəm əzabı)

 

Allah insanları sınamaq üçün həyatı yaratmış və onları dünyaya müvəqqəti olaraq yerləşdirmişdir. Burada qarşımıza çıxan hadisələrlə bizi sınayır; iman edənlərlə inkarçıların müəyyən olması, inananların pisliklərdən təmizlənməsi və cənnət əxlaqına çatması üçün həyatı davam etdirir. Yəni dünya yalnız Allahın razılığını qazana bilməyimiz üçün bir sınanma və təlim yeridir. Dünyada olma məqsədimizin mahiyyəti, ilk olaraq hər şeyi yaradan Rəbbimizi lazımi kimi tanıyıb təqdir etmək, Onun əmrlərini və qoyduğu haramları dəqiqliklə qorumaqdır. Bununla yanaşı dünya həyatının keçici və saxta bir bəzəkdən ibarət olduğunu fərq etmək və həyatımızı axirəti hədəf alaraq tənzimləməkdir. Həyatını, axirəti əsas götürərək tənzimləyən bir insan, əslində dünyada da olduqca ən gözəl, rahat və dinc həyatı davam etdirər. İnsanın yaradılışına ən uyğun olan həyat tərzi Quranda bildirilmişdir və insan Quran əxlaqına uymaqla, Uca Allahın izni ilə bir mənada dünyanı cənnət bənzəri bir məkan halına gətirmiş olacaq.(Dünyada Dine Dönüş)

 

Onlar Allahı lazımınca qiymətləndirmədilər. (Həcc surəsi, 74)

Allah sonsuz qüdrətini və elmini mövcud olan hər varlıqda göstərir. İnsan bədəninin hər hissəsindəki mükəmməllikdə, çiçəklərin görünüşlərindəki rəng və qoxularındakı gözəllikdə, səmanın və kainatın möhtəşəmliyində, planetlərin orbit nizamında, dənizlərin dərinliklərindəki balıqlarda və ağlınıza gələcək hər şeydə açıq şəkildə görülən nizam və mükəmməllik, Allahın varlığının və sonsuz gücünün çox açıq dəlillərindəndir. İman etməyənlərin bir qismi isə, Allahın varlığını və qüdrətinin sonsuzluğunu fərq etmələrinə baxmayaraq, təkəbbürlərinə görə (Allahı tənzih edirik) inkar edərlər. Allahın böyüklüyünü lazım olduğu kimi dərk edib təqdir etməyə çalışmazlar. Ağıl sahibi olmadıqları üçün Allahın varlığının və böyüklüyünün, bütün varlıqlarda görülən açıq dəlillərini görə bilməzlər.

 

Bu dəlilləri ancaq, ətraflarındakı varlıqların məqsədi və işarə etdikləri üzərində düşünən, düşünmə qabiliyyəti açıq, ağlını və vicdanını istifadə insanlar görə bilirlər. Bunlar da iman edənlərdir. Möminlərin ən əhəmiyyətli xüsusiyyətlərindən biri, dərin düşünə bilmələridir. Səmimi bir yanaşma ilə, müstəqil bir ağılla və səthi olmayan bir şəkildə düşünmə xüsusiyyətinə sahib olan möminlər, bunun sayəsində Allahın yaradılışındakı sənətini və gücünü görərək, Onun böyüklüyünü və qüdrətini təqdir edərlər. Bunu qavrayan insan, baxdığı hər şeydə Allahın varlığının dəlillərini görür, Onun qüdrətinin izlərini seyr edər. İnsanların çoxu bu həqiqətləri heç düşünmədən, tamamilə boş bir ağılla yaşayarkən, mömin davamlı olaraq Allahı təfəkkür edər. Bir… ardı...

 

Zalımlar öz hiylələrini qururdular.(İbrahim surəsi, 46)

Rəbbimiz bu ayədə, inkar edənlərin heç bir zaman möminlərə zərər verə bilməyəcəklərini; Allah qatında, onların qurduqları tələlərə qarşı mütləq özlərinə qurulmuş bir tələ olduğunu bildirir.

 

Kafir olanlar, möminlərə qarşı etdikləri mübarizələrində hər cür hiyləgər üsula müraciət edərlər. Bu üsulların ən çox işlədilənlərindən biri də möminlərin əleyhində ittifaq quraraq onlara müxtəlif tələlər qurmaqdır. Gizli-gizli qurduqları hiylələrinin müvəffəqiyyətli olacağını düşünən inkarçılar, planlarını edərkən iki adamın üçüncüsünün, üç adamın dördüncüsünün Allah olduğunu unudurlar. Allahın insanlara şah damarından daha yaxın olduğundan isə tamamilə qəflətdədirlər. Halbuki, Allah, gizləsələr də, açıq-aşkar etsələrdə “sinələrində gizli olanı biləndir”. İnkarçıların möminlərin əleyhinə ağıllarından keçirdikləri hər fikri, qurduqları hər tələni, etdikləri hər planı, Allah ən incə təfərrüatına qədər bilir. İnkar edənlərin quracaqları tələlər qədərlərində təyin olunmuşdur. Yenə Allah qədərdə onların hiyləsini pozacaq hadisələri də təyin etmişdir. Bu səbəbdən, möminlərə qarşı qurulan hər tələ əslində əvvəldən pozulmuş olaraq meydana gəlir. Nə qədər ağıllı, nə qədər hiyləgərcəsinə, nə qədər böyük olursa olsun, möminlərin əleyhinə qurulan bütün tələlər, hər şeyin Yaradıcısı olan Allah tərəfindən əvvəlcədən pozulmuşdur. Allah Quranda “kafirlərin hiylələrinin boşa çıxaracağını” bildirir. (Ənfal surəsi, 18)

 

Möminlərin, Allahın inkarçıların tələlərini boşa çıxaracağına dair etibarları tamdır. Allahın köməyinin hər an özləriylə birlikdə olduğunu bilərək daim… ardı...