Əməl

De: “Həmd olsun Allaha! (Nəml surəsi, 93)

Uca Allah bu ayədəki hökmü ilə ayələrinin yaşadığımız xarici dünyada görüləcəyini və mömin qullarının bunları bilib tanıyacağını vəd edir. Allahın dəlillərini bilib tanımaq, insanı imana və Quran əxlaqını yaşamağa aparan əsas yoldur. Ayədə xəbər verildiyi kimi, Allah möminlərin ürəklərini gücləndirmək, onların Özünə olan sevgi və bağlılıqlarını artırmaq üçün, nəfslərində və ətraflarında meydana gələn hər şeyin ‘haqq’ olduğunu onlara göstərməsi bütün iman edənlər üçün böyük bir rəhmətdir.

 

Ayənin davamında da, Allahın qullarının etdiklərindən xəbərsiz olmadığı, hər şeyin Allahın məlumatı daxilində olduğu xəbər verilir. Bu ayənin hökmünə görə möminlər, həyatları boyunca başlarına gələn hər şeyin Allahın özlərinə olan vədinə əsasən reallaşdığını bilərək hərəkət edərlər. Allaha olan imanları, sevgiləri və buna bağlı olaraq da təslimiyyət və sədaqətləri davamlı olaraq artar. Allahın hər zaman möminlərin dostu və köməkçisi olduğunu, bütün dualarına cavab verdiyini bilir və Ona qarşı böyük bir sevgi duyarlar. Çətinliklər qarşısında Allahın razılığını qazana bilmək üçün təslimiyyətlə səbir edər, Allahı vəkil edərək Ona sığınarlar. Allahın bildirdiyi din əxlaqını yaşayarkən və təbliğ edərkən qarşılaşdıqları çətinliklərin bu əxlaqı yaşamalarına və elmi mübarizələrinə mane olmasına icazə verməz, mənfi kimi görünən vəziyyətlərdə, din əxlaqının yayılmasının qarşısını almaq üçün səy göstərən kəslərin düşündüklərinin əksinə həmrəyliklərini daha da gücləndirirlər. Bu da möminlərin həqiqətən güclü bir Allah sevgisinə və sədaqət duyğusuna sahib olduqlarının ən gözəl dəlillərindən biridir.

 

…Ölümü və həyatı yaradan Odur. O, Qüdrətlidir, Bağışlayandır. (Mulk surəsi, 2)

Allah kainatda mövcud olan hər şeyi müəyyən bir məqsədlə yaratmış və bu ayə ilə də insanın yaradılışındakı məqsədi açıqlamışdır. Dünya bir imtahan yeridir və müvəqqətidir . Həm bütün insanlar, həm də dünya üçün Allah Qatında zamanı müəyyən olunmuş bir son vardır. İnsanlar özlərinə verilən qısa ömrü, Allahın müəyyən etdiyi və Quranda özlərinə bildirilən sərhədlərə görə yaşamaqla məsuldurlar. Burada etdiklərinin qarşılığını isə axirətdə alacaqlar. (Cəhənnəm əzabı)

 

Allah insanları sınamaq üçün həyatı yaratmış və onları dünyaya müvəqqəti olaraq yerləşdirmişdir. Burada qarşımıza çıxan hadisələrlə bizi sınayır; iman edənlərlə inkarçıların müəyyən olması, inananların pisliklərdən təmizlənməsi və cənnət əxlaqına çatması üçün həyatı davam etdirir. Yəni dünya yalnız Allahın razılığını qazana bilməyimiz üçün bir sınanma və təlim yeridir. Dünyada olma məqsədimizin mahiyyəti, ilk olaraq hər şeyi yaradan Rəbbimizi lazımi kimi tanıyıb təqdir etmək, Onun əmrlərini və qoyduğu haramları dəqiqliklə qorumaqdır. Bununla yanaşı dünya həyatının keçici və saxta bir bəzəkdən ibarət olduğunu fərq etmək və həyatımızı axirəti hədəf alaraq tənzimləməkdir. Həyatını, axirəti əsas götürərək tənzimləyən bir insan, əslində dünyada da olduqca ən gözəl, rahat və dinc həyatı davam etdirər. İnsanın yaradılışına ən uyğun olan həyat tərzi Quranda bildirilmişdir və insan Quran əxlaqına uymaqla, Uca Allahın izni ilə bir mənada dünyanı cənnət bənzəri bir məkan halına gətirmiş olacaq.(Dünyada Dine Dönüş)