Atmosfer

Atmosferdəki ideal nisbətlər

Dünyanın atmosferi həyat üçün vacib olan xüsusi şərtlərin toplanması ilə hazırlanmış müstəsna quruluşa sahibdir. Dünya atmosferi 77% azot, 21% oksigen və 1% nisbətində karbondioksid və arqon kimi digər qazların qarışığından ibarətdir.

Bu qazların ən əhəmiyyətlisi oksigendir, çünki insanların və heyvanların enerji əldə etmək üçün istifadə etdikləri bir çox kimyəvi reaksiya oksigen sayəsində baş verir. Tənəffüs etdiyimiz havadakı oksigen nisbətinin son dərəcə həssas tarazlıqda olması çox maraqlıdır. Dünya şöhrətli elm adamı Maykl Denton bu mövzuya belə diqqət çəkir:

“Atmosferimizdə daha çox oksigen olsaydı, bu, həyat üçün faydalı olardımı? Xeyr! Oksigen çox reaktiv bir elementdir. Hal-hazırda atmosferdə olan oksigenin nisbəti, yəni 21% həyatın təhlükəsizliyi üçün lazım olan sərhədlərin tam ideal nöqtəsindədir. Yüzdə iyirmi birdən artan hər yüzdə birlik oksigen nisbəti, bir ildırımın meşə yanğını yaratma ehtimalını 70% artıracaq”.

İngilis biokimyaçısı Ceyms Lovelok isə bu kritik tarazlığı belə ifadə edir:

“25%-lik bir oksigen nisbətindən daha yüksək olanda qida olaraq istifadə etdiyimiz bitki növlərinin çoxu bütün tropik meşələri və arktik tundraları yox edə biləcək nəhəng yanğınlarla yox olardı… Atmosferin indiki oksigen nisbəti, təhlükənin və faydanın mükəmməl şəkildə tarazlandığı bir miqdardadır”.

Atmosferdəki oksigen nisbətinin tarazlıqda qalması da mükəmməl bir “dövretmə” sistemi sayəsində mümkün olur. İnsanlar və heyvanlar daimi olaraq oksigen qəbul edərlər… ardı...