Qurbağadakı maddələr mübadiləsi yeni müalicələrə ilham qaynağı ola biləcək

Yaşıl zolaqlı Avstraliya qurbağasının heyranedici maddələr mübadiləsi hərəkətsizlik nəticəsində əzələ və çəki itkisinə uğrayan insanların müalicəsində və damazlıq heyvandarlığın inkişafında yeni üsullara ilham qaynağı olur.

 

Bu qurbağa quraq yay mövsümündə özünü palçığa basdırır və bədənində hazırladığı selikli formada olan bir barama içində aylarca hərəkətsiz qalır.

CSIRO heyvandarlıq sənayesi araşdırma quruluşundan Dr. Nick Hudson elmi adı Cyclorana alboguttata (zolaqlı yuvaqazan qurbağa)

olan qurbağanın yay yuxusu deyilə biləcək bir müddətdə (aestivation) əzələlərində heç bir dəyişiklik yaşamadığını ifadə edir. Qurbağa yay dövründə özünü palçığa basdırıb aylarla hərəkətsiz qalır.

 

Dr. Hudson qurbağanın ilham qaynağı olduğu işlərinin məqsədini belə açıqlayır:

“Bu kiçik heyvan palçıqda bir neçə ay boyunca basdırılmış qalır amma gücündən və ya çəkisindən heç bir şey itirmir. Əgər qurbağanın bunu necə edə bildiyini anlaya bilsək, müəyyən genlərə diqqət yetirərək və ya yeni üsullar inkişaf etdirərək ferma heyvanlarında inkişaf əsnasında əzələ kütləsini artıra bilər və ya quraqlığa bağlı olaraq qida çatışmazlığı dövründə əzələ itkisinə məhdudiyyət qoya bilərik.” (1)

 

Bu şəkildə astronavtların, yatalaq xəstələrinin və ya yaşlıların yaşadığı əzələ itkisini önləməyə istiqamətli müalicələr də gündəmə gələ biləcək.

İnsanlar hərəkətsizliyə qarşı dözümlü deyil. Digər tərəfdən, hərəkətsizliyə bağlı əzələ itkisi insanlar üçün müxtəlif cəhətdən çətinliklər… ardı...

 

Quran təkamül nəzəriyyəsini çürüdür

Təkamül nəzəriyyəsi kimi ideoloji məna ifadə edən və İslam dininin həqiqətləri ilə ziddiyyət təşkil edən bir nəzəriyyəni müdafiə etmək, inanc sahibi bir adamın qəti olaraq çəkinməli olduğu bir vəziyyətdir. Bu səhvə yol verən bir müsəlmanın haqqında məlumat sahibi olmadığı bu mövzunun arxasından getməkdən imtina etməlidir. Çünki bu, Allahın iman edənlərə bir əmridir. Quranda bu şəkildə buyurulur:

Haqqında məlumatın olmayan şeyin ardına düşmə; çünki qulaq, göz və ürək, bunların hamısı ondan məsuldur. (İsra surəsi, 36)

Müsəlmanların diqqət etməli olduqları əhəmiyyətli məsələlər

Materialist fəlsəfə həyatın meydana gəlməsini təkamül nəzəriyyəsi ilə açıqlayır. Təkamül nəzəriyyəsi ilə materialist fəlsəfə bir-birini tamamlayan iki düşüncə sistemidir. Təkamül nəzəriyyəsi tərəfdarları Allaha inanmadıqları, təsadüfü ilahlaşdırdıqları, yaradılış həqiqətinə tamamilə qarşı olduqları halda nəzəriyyələrinin qəbul edilməsini sürətləndirəcəyini düşündükləri üçün dindar təkamülçülərin Allahın canlıları təkamüllə yaratdığı fikrinə qarşı səssiz qalıb hətta çox vaxt bu fikri təşviq edirlər. Ancaq bu yalnız bir taktikadır.

Təkamül nəzəriyyəsi tərəfdarları dinə və yaradılış həqiqətinə qəti olaraq qarşıdırlar. Hətta bu fikrin güclənməsinin qarşısını almaq üçün lazım olsa, təkamül nəzəriyyəsi ilə yaradılış arasında bir uyğunluq varmış kimi göstərilə biləcəyini, bunun yaradılışı müdafiə edənlərin gücünü qıracağını müdafiə edirlər.

Belə olan halda Allahın bütün kainatın Yaradıcısı olduğuna iman edib, elmin ortaya qoyduğu həqiqətləri… ardı...

 

Göstəbəyin radar burnu

San-Dieqo Vanderbilt Universitetindən Kenneth Catania adlı bir elm adamı ulduz burunlu göstəbəklərin maraqlı görünüşlü burunları haqda bir tədqiqat apardı. Bu tədqiqatın sonunda göstəbəklərin burunlarının toxunma hissinə qarşı həddindən artıq həssas olduğu nəticəsinə gəldi. Həmçinin, tədqiqat əsnasında bu nisbətlərin daha doğulmadan əvvəl döl halında ikən təyin edildiyini ortaya çıxardı.

 

İnsan əlindən daha həssas bir toxunma hissi

 

Amerikanın şərqində torpaq altında tunellər qazaraq yaşayan bir göstəbək növünün burnu 22 ədəd çıxıntıdan ibarət olan bir ulduz şəklindədir. Bu maraqlı görünüşlü burnundan ötrü ulduz-burunlu göstəbək olaraq adlandırılan bu canlı uzun illər davam edən araşdırmaların mövzusu olmuşdur.

 

Bu araşdırmalar nəticəsində də göstəbəyin burnundakı çıxıntıları qoxu alma ilə bir əlaqəsinin olmadığı və göstəbəyin torpağın içindəki kiçik böcəkləri bu çıxıntılarla toxunaraq hiss etdiyi ortaya çıxmışdır. Məhz ulduz-burunlu göstəbəyin son dərəcədə həssas olan bu toxunma hissi tədqiqatçıları heyranlıq içində saxlayır. Vanderbilt Universitetində beyin tədqiqatçısı olan Kenneth Catania da, ulduz-burunlu göstəbəyin bu xüsusi burun quruluşunu yer üzündəki məməlilərdən ən inkişaf etmiş toxunma hissinə sahib canlı kimi təsvir edir. (1)

 

Bu heyvanın digər göstəbəklərdən tək fərqi heyvana burnunun ətrafına yapışdırılmış miniatür əllər görünüşü verən çıxıntılardır. Ulduz-burunlu göstəbək bu çıxıntılar sayəsində maraqlandığı cisimləri ətraflı bir şəkildə araşdırar və onları intensiv şəkildə hiss edər. Məhz… ardı...

 

Qış yuxusu deyəndə ilk ağla gələn heyvanlar şübhəsiz ayılardır. Müasir dövrdə ayılar və bədənlərinin qış yuxusu boyunca göstərdikləri xüsusiyyətlər elmə işıq gətirir.

 

Son illərdə elm adamları ayıların qış yuxusu müddətində necə sağlam qala bildiklərini araşdırır və ayıların fizioloji
uyuyan ayixüsusiyyətlərindən tibb sahəsində faydalanmanın yollarını axtarırlar. Miçiqan Texnologiya Universitetində davam edən araşdırmanın hədəfi ayıların sümük maddələr mübadiləsinin araşdıraraq xalq arasında sümük əriməsi olaraq bilinən osteoporoza çarə tapmaqdır.

 

Sümüklərimiz həyatımız boyunca davamlı yenilənir. Buna baxmayaraq yaşlılıq, hərəkətsizlik kimi səbəblərlə sümük deformasiyası artır, yenilənmə azalarsa, sümük toxumasında zəifləmə meydana gəlir. Ancaq Amerika qonur ayısı aylar sürən qış yuxusu boyunca demək olar ki, heç hərəkət etmədiyi halda sümük intensivliyində əhəmiyyətli bir azalma olmur. Halbuki, bir insanın buna oxşar vəziyyətdə bir müddət ömrünü yatağa asılı şəkildə keçirsə, sümükləri kövrək, qupquru peçenye halına gələr və asanlıqla qırılar.

 

Miçiqan Texnologiya Universitetindən Seth Donahue-nun rəhbərlik etdiyi tədqiqat qrupunun 2003-cü ildə “The Journal of Experimental Biology”-də dərc olunan məqaləsinə görə ayının qış yuxusu müddətində sümük deformasiyasında artım olur, amma sümük istehsalı sabit qalır. Hərəkətsiz qalan insanlarda da deformasiya artır, amma istehsal sabit qalmır, azalır.

Heyvanın təkrar hərəkət etməsi ilə birlikdə istehsal da ən üst səviyyəyə çata bilir, beləcə sümüklər sürətli bir şəkildə köhnə vəziyyətinə qayıdır. Bununla müqayisədə… ardı...

 

Qarışqalar

İctimai baxımdan ən yaxşı inkişaf etmiş həşərat qruplarından biri olan qarışqalar son dərəcə “yaxşı təşkilatlanmış” bir nizam içində, 11 koloniyalar deyilən dəstələr halında yaşayarlar. Dəstə halında yaşadıqları üçün koloniyanın müəyyən bir nizam daxilində hərəkət etməsi qarışıqlıq yaranmaması baxımından çox əhəmiyyətlidir.

Kollektiv iş, hərbi strategiya, inkişaf etmiş bir ünsiyyət şəbəkəsi, nümunəvi və şüurlu bir iyerarxiya, intizam, qüsursuz bir şəhər planlaması …

Bir az əvvəl oxuduğunuz cümlə torpağın üzərində yalnız giriş qismini gördüyümüz qarışqa yuvalarındakı həyatın qısa bir xülasəsidir. İnsanların belə hər zaman kifayət qədər bacarıqlı ola bilmədiyi bu sahələrdə qarışqalar son dərəcə bacarıqlıdırlar. Torpağın altındakı yuvalarında qarışqalar bir tərəfdən qida tədarük edərkən, bir tərəfdən balalarını izləyər, bir tərəfdən koloniyalarını qoruyar və bir tərəfdən də döyüşərlər. “Dərzilik” edib, “əkinçilik” lə məşğul olan, “heyvan yetişdirən” qarışqa koloniyaları belə vardır. Aralarında çox güclü bir ünsiyyət şəbəkəsi olan bu canlıların həyatı ictimai təşkilatlanma və işlərində ixtisaslaşma baxımından araşdırıldıqda heç bir canlı ilə müqayisə edilə bilməyəcək bir üstünlüyə sahib olduqları aydın olar.

Qarışqa dəstələrində hər bir fərd öz üzərinə düşən vəzifəni tam olaraq yerinə yetirir. Hər bir fərd üçün əhəmiyyətli olan öz istəkləri deyil, koloniyanın davamlılığıdır.

Allah Quranda canlılardakı ibrətamiz xüsusiyyətlərə diqqət çəkərək bunlar üzərində düşünməyimizi istəyir. Allahın aşağıdakı ayədə diqqət çəkdiyi və üzərində… ardı...