Delfindəki mükəmməl dizayn

Delfinlər hər nəfəs aldıqda ciyərlərinin 80-90% -ni hava ilə doldurarlar. Halbuki, bir çox insan üçün bu nisbət ancaq 15% qədərdir. Delfinlər üçün nəfəs almaq insanlarda və ya digər quru məməlilərində olduğu kimi bir refleks deyil, iradəli bir hərəkətdir. Yəni biz necə hərəkət etməyə qərar veririksə, delfinlər də nəfəs almağa qərar verir. Bu, heyvanın suda yatarkən boğularaq ölməməsi üçün alınmış bir tədbirdir. Delfin yuxusu əsnasında beyninin sağ və sol yarım kürələrini təxminən on beş dəqiqə arayla növbəli istifadə edər. Bir yarım kürə yatarkən, digər yarım kürə səthə çıxaraq heyvanın nəfəs almasını nəzarət edər.

Delfinlərin ağızlarındakı dimdiyə bənzər çıxıntı isə sudakı hərəkətlərini asanlaşdıran bir başqa dizayndır. Canlı bu quruluş sayəsində suyu daha yaxşı yarır və daha az enerji sərf edərək daha sürətli üzə bilir. Müasir gəmilərin burunlarında da delfinin ağzına bənzəyən bir çıxıntı vardır. Bu hidrodinamik dizayn, gəmilərin sürətini də eynilə delfinlərdəki kimi artırır.

Həmrəylik əsasında qurulan sosial həyatları

balikc1

Delfinlər bütün canlılar kimi Allahın sonsuz gücünün və sənətinin bir təcəlliləridir.

Delfinlər çox böyük qruplar halında yaşayır. Təhlükəsiz bir qoruma üçün dişilər və balalar belə bir qrupun ortasında olurlar. Qrupun xəstə üzvü tək buraxılmaz, ölənə qədər qrupun içində saxlanılar. Bu güclü həmrəylik bağı, yeni bir bala qrupa qatıldığı ilk gündən… ardı...

 

600_f88da4915f

Yarpaqlar və “Qızıl nisbət”

Bizi əhatə edən bitkilərə, ağaclara baxanda, budaqlar və yarpaqları təsadüfi, dağınıq bir şəkildə düzülmüş olduqlarını düşünə bilərik. Halbuki, hər ağacda hansı budağın haradan çıxacağı və yarpaqların budaq ətrafındakı düzülüşləri, hətta çiçəklərin simmetrik formaları belə müəyyən sabit qaydalar və möcüzəvi ölçülərlə təyin olunmuşdur.

Bitkilər ilk yaradıldıqları gündən bəri bu riyazi qaydalara eynilə uyarlar. Yəni heç bir yarpaq və ya heç bir çiçək təsadüfən meydana çıxmaz. Bir ağacda neçə budaq olacağı, budaqların haradan çıxacağı, bir budaq üzərində neçə yarpaq olacağı və bu yarpaqların hansı nizamla yerləşəcəyi əvvəlcədən məlumdur. Həmçinin, hər bitkinin özünə xas budaqlanma və yarpaq düzülüş qaydaları vardır.

Elm adamları bitkiləri yalnız bu düzülüşlərinə görə təyin edib sinifləndirə bilirlər. Fövqəladə olan isə, məsələn, Çindəki bir qovaq ağacı ilə İngiltərədəki bir qovaq ağacının eyni ölçü və qaydalardan xəbərdar olmaları, eyni nisbətləri tətbiq edə bilmələridir. Hər bitkinin özünə məxsus riyazi hesablarla ən estetik formada yaradan, bütün bu estetikanın və qüsursuz hesablamalarla aparılan dizaynın sahibi, sonsuz elm sahibi olan Allahdır. Quranda da bildirildiyi kimi;

Göylərin və yerin səltənəti Ona məxsusdur. O, Özünə oğul götürməmişdir və səltənətində də şəriki olan yoxdur. O, bütün şeyləri xəlq etmiş və onlara münasib bir biçim vermişdir“. (Furqan surəsi, 2)

Bitki növünə görə… ardı...

 

Bir milçək havada uçarkən son dərəcə çətin manevrlər edə bilər, istiqamətini birdən əks tərəfə doğru dəyişdirə bilər, tavana tərs qona bilər.

Bütün bu manevrləri edərkən saniyədə yüz dəfələrlə çırpılan qanad əzələləri əlaqəli şəkildə hərəkət etməlidir. Bir qanadın milçəyin gövdəsi ilə əmələ gətirdiyi bucaq ilə digər qanadın əmələ gətirdiyi bucaq arasındakı qeyri-mütənasiblik milçəyin havada müvazinətini itirib yerə düşməsinə səbəb olacaq. Ancaq belə bir hadisə baş verməz. Qanadlar bir tərəfdən qıvrılaraq milçəyə istiqamət verərkən digər tərəfdən də bir-birləriylə həmişə ahəngdarlıq içində hərəkət edirlər. Burada əhəmiyyətli bir sual meydana çıxır. Milçək belə mükəmməl hərəkətləri səhvsiz bir şəkildə necə reallaşdırır?

sinek01Elm adamlarının milçəkdəki uçuş möcüzəsini işıq üzünə çıxarma səyləri davam edir. Amerikalı elm adamları apardıqları son tədqiqatda milçək qanadlarını hərəkət etdirən əzələləri xüsusi X-şüa cihazı və uçuş simulatorundan istifadə edərək araşdırdılar. Bu tədqiqatla əldə edilən məlumatlar bu möcüzəvi sistemin təfərrüatlarının tam mənasıyla başa düşülməsinə şərait yaratmasa da, milçəkdəki uçuş sisteminin nəcə həssas nizamlamalarla mümkün olduğunu bir dəfə daha gözlər önünə sərdi.

 

Tədqiqat ABŞ-dakı İllinoys Texnologiya İnstitutundan Tom İrvinq və qrupu tərəfindən reallaşdırıldı. Elm adamları milçəyin əzələ hərəkətlərini tədqiq edərkən əzələnin bu hərəkətində rol oynadığı daha əvvəldən bilinən aktin (açıq) və miyozin (tünd) molekulları üzərində tədqiqatları genişləndirdilər.

sinek02

aktin və miyozin

 

Aktin (açıq) və… ardı...

 

orumcek

Hörümçəklərin tavanda yeriyə bilmələrinin sirri

Almaniyanın Bremen əyalətindəki Texniki Zoologiya və Bionik İnstitutunda fəaliyyət göstərən biomexanika mütəxəssisi Endryu Martin (Andrew Martin) və həmkarları sıçrayan kiçik bir hörümçəyin (evarcha arcuata) ayağını elektron mikroskopunda tədqiq etdilər. Əldə olunan şəkillər ayaqların altında digər hörümçəklərdə olduğu kimi uzun tüklərin (setan) düzüldüyünü aşkar etdi. Bu tüklərin hər biri daha da incə  və ucları üçbucaq şəklində tükcüklərə ayrılırdı (setules). 1

 

Elm adamları nə cür bir yapışma qüvvəsinin fəaliyyətdə olduğunu görmək üçün daha çox material istehsalında istifadə edilən bir üsulla hörümçəyin ayağı və kiçik bir tel arasındakı yapışma qüvvəsini ölçdülər.

Tədqiqatçıların hesablamalarına görə təxminən 600.000 tükcüyün birlikdə təmasıyla tavanda asılı vəziyyətdə duran bir hörümçəyin öz çəkisindən 173 dəfə artıq olan bir ağırlığı tuta biləcək bir yapışma qüvvəsi ilə yapışdığını göstərdi.

 

Bu nəticələri şərh edən Martin belə nəticəyə gəldi ki, hörümçək səthə Van der Vaals qüvvəsiylə (bir-birinə millimetrin milyonda biri qədər yaxın olan molekullar arasında ortaya çıxan elektrostatik cazibə qüvvəsi) yapışır. Van der Vaals qüvvəsi yalnız cisimlər arasındakı məsafə ilə əlaqədardır və ətraf mühitin vəziyyətindən təsirlənməz.

Bunun sayəsində hörümçəyin divara yapışma üsulu nəm ikən yapışa bilən not kağızları və havasızlıq şəraitində kosmosda səthlərə yapışa bilən kosmos geyim formaları kimi qeyri-adi materialların istehsalında təqlid edilə biləcək… ardı...

 

Yaponiyalı tədqiqatçılar begemotların dərilərini günəşə və bakteriyalara qarşı mühafizə edən qırmızımtıl iki piqment ifraz etdiklərini kəşf etdilər.

hipopotamBir qrup yaponiyalı tədqiqatçı begemotu günəşə və bakteriyalara qarşı mühafizə edən bir piqment üzərində tədqiqatları genişləndirdilər. Bu maraqlı hadisəni meydana gətirən piqmentləri tədqiq edən Kimiko Hashimotonun Yokohamadakı Keio Universitetindəki həmkarlarıyla birlikdə icra etdiyi işlərin nəticələri “Nature” jurnalında nəşr olundu.

 

Begemotlar əslində tərləməzlər. Begemot sudan kənarda olduğu zaman dərisindəki epidermis toxumaları bədəninin istiliyinə nəzarət etməyə, onu günəşə və bakteriyalara qarşı mühafizə edə biləcək bir növ yapışqan maye ifraz edər. Tədqiqatçılar Tokiodakı Ueno zooparkındakı iki məməlidən aldıqları bu yapışqan mayeni araşdırdılar və onu meydana gətirən iki piqmenti təhlil etdilər:
Piqmentlərdən biri qırmızı “hiposüdorik turşusu” və digəri portağal rəngi “norhiposüdorik turşusu” idi.

Kimyaçılar bu piqmentlərin ultrabənövşəyi şüaların qarşısını aldıqlarını və beləcə, begemotun dərisini günəşin zərərlərindən qoruduqlarını göstərdilər. Yaralanmış begemotlarda da piqmentlər heyvanı palçıqdan gələn bakteriyalara və mikroblara qarşı da dezinfeksiyaedici olaraq qoruyur.

 

Begemotlar piqmentlər çoxalmadan və güclü yanıqlar meydana gəlmədən qırmızı rənglərini qoruyurlar. Ancaq laboratoriyadakı birləşmələrin sabit olmaması tədqiqatçılara heyvandakı yapışqanın sabitləşdirici təsiri olduğunu da düşündürür.

 

Begemotu günəşin təsirindən qoruyan piqmentlər təsadüfən meydana gələ bilməz

 

Begemotlar çoxumuzun böyük və kobud quruluşları ilə tanıdığımız canlılardır. Ağızlarını içinə 1.20 m-lik bir uşağın yerləşə biləcəyi… ardı...