Təkamül nəzəriyyəsinin süqutu

Keçən günlərdə, “Nature” jurnalında nəşr olunan bir araşdırmada, insan bədəninin uzun məsafəli qaçışlara imkan verən anatomik möcüzələri araşdırıldı.1

kosu

Harvard Universitetinin antropoloqu Daniel Liberman və Utah Universitetinin bioloqu Denis M. Bramblenin birlikdə qələmə aldıqları yazıda, insanın uzun qaçış qabiliyyətinin əvvəldən təxmin edildiyindən də çox üstün olduğuna diqqət çəkilirdi. Bu qabiliyyətin, xüsusi anatomik xüsusiyyətlərə əsaslandığını izah edən tədqiqatçılar, boyundan ayaqlara kimi bir çox orqanın, qaçış əsnasında ortaya çıxan şokları və hərarətin təsirini təşkil edib azaltmadan, qaçmaq üçün lazımlı enerji, uzun addımlar və sürəti təmin etməyə qədər müxtəlif vəzifələr boynuna götürdüyünə dair məlumatları sıralayırdılar. Ancaq yazının sonrakı sətirlərində bəhs olunan elm adamları, təkamülçü fərziyyələrlə hərəkət edir və insanda bu quruluşların niyə təkamülləşəcəyinə dair fərziyyələr irəli sürülürdü. Təkamül nəzəriyyəsini əvvəldən doqma kimi qəbul edən tədqiqatçılar, insanın, vəhşi heyvanlardan qaçmaq, uzun məsafələri aşmaq və yemək tapmaq üçün qaçış qabiliyyəti inkişaf etdirməli olduğunu və buna imkan verən anatomiyasının bu lazımlılıq nəticəsində təkamülləşdiyi nağılını izah edirdilər.

Burada, əvvəlcə ifadə edilməli olan məqam, insanın uzun qaçış qabiliyyətinin heç bir primatda olmamağıdır. İnsan, uzun məsafəli qaçış tutumu cəhətdən, sözdə “təkamüllü atası” olaraq önə sürülən primatlardan diqqətə çarpan müxtəliflik ortaya qoyur. Primatlar, çox qısa məsafələr boyunca qaçar və bu qaçışları tez kəsilən, ani hücumlar şəklindədir. İnsanlar isə, bu cəhətdən… ardı...

 

“Atlas” jurnalının sentyabr 2004-cü il tarixli sayında, Prof. Dr. Mehmet Özdoğan imzası ilə, “İlk alət” başlıqlı yazı nəşr olundu. Hörmətli Özdoğan, insanın təkamülü ssenarisini alət düzəltmə texnologiyalarının inkişafı prizmasından izah etdiyi yazısında bu ifadələrə yer verirdi:

 

“Yontalanmış daş ənənəsinin təkamülü, yalnız yeni texnikaların tapılmasına aid deyil. Bu, insanın bioloji təkamülünə, məsələn, əlini yalnız qavramaq üçün deyil baş barmağını digər barmaqları ilə birləşdirib hiss edərək tuta bilməyi, beyin, göz və əl sinirləri arasındakı koordinasiyası kimi inkişaflara da bağlıdır. Bunun bir sıra yavaş da olsa, ardıcıl inkişaf edən mədəniyyətin yeni ehtiyacları ortaya çıxartmağı, bu üç faktor, texnologiya, bioloji bacarıq və ehtiyac hissi ilə yanaşı alətlərin inkişafını təmin etmişdi.”

 

Ancaq bu izah edilənlər, yalnız hörmətli Özdoğanın təkamülçü ön fikirlərinə əsaslanan, xəyali hekayələrdir. Bundan əlavə, belə bir izahat elmi cəhətdən düzgün deyil. Çünki bunların təkrarlanan təcrübələr yolu ilə sınaqdan keçirtmək imkanı yoxdur.

“Nature” jurnalının redaktoru və paleontoloq Henry Gee, təkamülçü yayımlarda tez-tez izah edilən bu nağılların elmi cəhətdən doğru olmadığını belə etiraf etmişdir:

 

“Məsələn, insanın təkamülünün, bədənin duruşu, beyin həcmi və əl-göz koordinasiyasında reallaşan inkişaflara əsaslandığı və bu inkişafların da, alovla alət istehsalı kimi texnologiya, müvəffəqiyyətlərlə dilin istifadə olunmasına gətirib çıxardığını deyirlər. Ancaq bu cür ssenarilər subyektivdir. Təcrübələrlə əsla sınaqdan keçirilə… ardı...

 

“New Scientist” jurnalının 4 sentyabr 2004-cü il tarixli sayında, “Həyatın Sirləri” başlıqlı yazı nəşr olundu. Bəhs olunan yazıda, elmin cavablanılmamış ən böyük 10 sualı üzərində dayanıbdı. Ancaq yazıda, hər hansı əsas olmadan yer verilən təkamülçü iddialar da, gözə dəyirdi. Aşağıda, bəhs olunan iddiaları ifadə edib bunlar haqqında izah tapa biləcəyiniz səhifələrə keçidləri əlavə etdik.

 

RNA dünyası yanılması

Həyatın mənşəyi ilə əlaqədar hissədə, hər mərhələsi ayrı qeyri-mümkün zənciri olan “RNA dünyası” fikrinə yer verilirdi. Xəyal etməsi belə çətin olan bu ssenaridə, ilk genomların RNA-dan edildiyini, guya “öz-özünə kifayət edən bu RNA dünyası”nın yerinə, vaxt keçdikcə dövrümüzdəki DNT-nin keçə biləcəyi şəklində iddia irəli sürülürdü. Tamami ilə əsassız fərziyyədən ibarət olan RNA dünyası fikrinin elmi tapıntılar qarşısında niyə qeyri-mümkün ssenari olduğu haqqında buradan məlumat əldə edə bilərsiniz.

 

“Hələ də təkamül keçiririk?” yanılması

Bu hissədə, xəyali təkamül prosesi ərazində mutasiyaların guya davam etdiyi və bununla əlaqədar olaraq insanların mühitə görə dəyişdikləri iddia edildi. Ancaq mutasiyalarla əlaqədar bu səhv yanaşma, təkamülün doqma olaraq mənimsəndiyindən qaynaqlanır. Təkamülçülər, insanın keçmişdə təkamülləşdiyi hekayəsini kor-koranə qəbul etdikləri üçün, öz inanclarından indi və gələcəyə dair bənzər iddialar etməkdən də çəkinmirlər. Bu iddiaların doqma tərəfini daha yaxşı görmək üçün, mutasiyaların təsirinə qısa da olsa baxmaq kafi olacaq. Mutasiyaların yalnız… ardı...

 

“Cumhiriyet Bilim Teknik” jurnalının, 10 aprel 2004-cü il tarixli sayında, “Daha kiçik çənə, daha böyük beyin” başlıqlı xəbər nəşr olundu. Xəbərdə, insan oğlunun inkişaf etmiş beynini və mədəniyyətini 2.4 milyon il əvvəl çənə əzələlərində əmələ gələn bir mutasiyaya borclu olduğu iddia edilirdi. Biz, bu iddiaya əvvəl də, cavab vermişdik, cavabımızı buradan oxuya bilərsiniz.

 

“New Scientist” jurnalının 22 dekabr 2003-cü il tarixli sayında, “Düşmənlə birlikdə təkamülləşmək” (Evolving With The Enemy) başlıqlı yazı nəşr olundu. Yazıda, bəzi insanların qızdırmaya qarşı göstərdikləri müqavimət ilə, hemoqlobin molekullarına təsir edən bir mutasiya arasındakı tanış əlaqə izah edilir və bunun üzərinə təkamüllü şərhlər edilirdi.

Hemoqlobin quruluşuna təsir edən bu mutasiya, insanlarda anemiya (qansızlıq) xəstəliyinə səbəb olarkən, bir tərəfdən də, onlara qızdırmaya qarşı immunitet qazandırır. Təkamülçülər, bu immunitet güclənməsini vurğulayaraq bəhs olunan mutasiyanın “faydalı” olduğunu irəli sürür və darvinizmin ehtiyac duyduğu, amma tapa bilmədiyi “genetik məlumat artırıcı mutasiyalar”a belə nümunə verə bildikləri səhv fikrə düşürlər. Halbuki, bəhs olunan mutasiya, genetik məlumatı artırmır, çünki insanlara yeni bir gen və ya zülal qazandırmır, bundan əlavə, anemiya xəstəliyinə gətirib çıxararaq, onlara zərər də verir. Əmələ gəldiyi bədəndə ciddi, hətta ölümcül xəstəliklərə gətirib çıxaran, bədəndəki bəzi orqan və toxumaların bəslənə bilməməsinə, beləliklə ölümünə səbəb olan, sonrakı nəsillərə belə çataraq yayılan bu mutasiyanın insana verdiyi böyük zərərlər ortadadır. Ancaq, təkamülçülər, bütün bu həqiqətləri əhəmiyyətsiz edərək, xəstəliyin qızdırmaya qarşı təmin etdiyi qismi, immuniteti, təkamülün bir “hədiyyəsi” kimi qiymətləndirərlər. Əlbəttə, bu olduqca axmaq açıqlamadır. Bu məntiqlə hərəkət ediləndə, doğuşdan görmə qüsuru olanların, avtomobil istifadə etmək məcburiyyətində qalmayacaqları və bu səbəblə də, yol qəzasından ölmə riskinin azalacağı da,… ardı...