Darvinizm, Allahın varlığı və birliyini, insanların Rəbbimizə qarşı məsul olduqlarını inkar edir. Materializmin və din əxlaqına uyğun olmayan axınların dayaq nöqtəsidir. Bu səbəblə elmi olaraq çürüdülmüş olmasına baxmayaraq, ideoloji qayğılarla davamlı dəstək olunmağa çalışılmaqdadır. Kainatın və insanın, kor təsadüflərin əsəri olduğu yanılmasını müdafiə edən darvinist-materialist axınlar, sözdə bir növ heyvan olan insanların arasındakı əlaqələrin də heyvani olması lazım olduğunu iddia edərlər. Bu azğın görüş, eqoizmi, mərhəmətsizliyi, müharibəni, qarşıdurmanı, adam öldürməyi məqbul görər. Mərhəmət, sevgi, şəfqət, hörmət kimi duyğuları isə sözdə təkamül müddətini gerilədən maneə olaraq qəbul edər. Darvinist təlqinlərlə insan sevgisindən uzaq, zalım, təcavüzkar, mənfəətçi insanlar yetişər.

Bu vəziyyət qarşısında, insanlığın darvinizmin təhlükələrinə və yalanlarına qarşı xəbərdar edilməsi və belə təhlükəli zehniyyətin fikirlə təsirsiz hala gətirilməsi həyati əhəmiyyətə malikdir. Nə var ki, darvinizmi və səbəb olduğu təhlükələri qavraya bilməyən insanlar, darvinizmə qarşı icra edilən elmi mübarizənin də əhəmiyyətini anlaya bilməməkdədir.

Bu şəxslər darvinizmlə elmi olaraq mübarizə etmək yerinə, bu mübarizəni göz ardı edə bilmək və bu mübarizədən qaça bilmək üçün fərqli yollara müraciət edərlər. Bəziləri, “darvinizm əslində bu qədər əhəmiyyətli mövzu deyil” deyərək özlərinə görə bu fikri mübarizəni əhəmiyyətsiz görməyə və göstərməyə çalışar. Bəziləri də, İslam ilə təkamül nəzəriyyəsi arasında sözdə “orta yol” meydana gətirməyi hədəflər. Bunun üçün özlərinə görə darvinizmlə İslamı uyğun gətirməyə çalışırlar. “Darvinizmi müsəlmanlaşdırma səyi” olaraq adlandıra biləcəyimiz bu tutum, çox ciddi səhvlər və yanılmalar ehtiva etməkdədir. Darvinizmlə İslamiyyət arasında özünə görə fikri “uzlaşma” axtarmaq, müsəlman üçün əsla mümkün olmamalıdır. Ortaya atılma səbəbi, Allahı və yaradılışı inkar etmək olan nəzəriyyə ilə “uzlaşmaq” səmimi olaraq iman edənlər üçün mümkün deyil. Üstəlik, Quran ayələrində də, Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-ın hədislərində də təkamülə işarə edən tək bir izah da yoxdur.

 

Təkamülü elmi nəzəriyyə zənn edərək özlərinə görə müsəlmanlaşdırmağa çalışanlar yanılmaqdadır

Darvinizmlə elmi mübarizə etməkdən qaçanlardakı ortaq psixologiya darvinizmə qarşı hiss edilən bir növ əziklik duyğusudur. Təkamül nəzəriyyəsinin elmi tapıntılara əsaslandığını sananlar, elm qarşısında çarəsiz olduqlarını mütəfəkkirlər. Təkamülçülərin qarşıya qoyduqları iddiaların, doğruluğu isbat edilmiş məlumatlarla dəstəklənildiyini, bu səbəbdən özlərinin bunlara cavab vermələrinin demək olar qeyri-mümkün olduğunu zənn edərlər. Cavab vermələrinin mümkün olmadığını sandıqları üçün də, ən başdan “təslim olmağı” qəbul edərlər.

Halbuki, təkamül nəzəriyyəsinin elmi nəzəriyyə olduğu yanılması, bu mövzuda edilən sıx təbliğatın məhsuludur. Televiziya xəbərlərində, qəzet və jurnal yazılarında davamlı, təkamülün isbat edilmiş, rədd edilməsi mümkün olmayan nəzəriyyə olduğu imici verilər. Təkamül nəzəriyyəsini müdafiə etmənin elmi müdafiə etmək olduğu, təkamülü rədd etmənin isə elmə qarşı gəlmək olduğu təəssüratı yaradılar. Ancaq elmi tapıntılar bu təbliğatın tam tərsini göstərməkdədir. Elm, təkamülü dəstəkləməməkdə tam tərsinə çürütməkdədir. Tərəfsiz olaraq elmi müdafiə edən bir insanın təkamülü müdafiə etməsi də əslində mümkün deyil. Təkamül nəzəriyyəsinin bu dərəcə gündəmdə tutulması, elmi nəzəriyyə olması səbəbiylə deyil, materializmin və dinsizliyin dayaq nöqtəsi olması səbəbiylədir. Digər deyişlə, təkamül təbliğatı elmi səbəblərlə deyil, ideoloji qayğılarla edilməkdədir.

Bəzi müsəlmanların şüur altlarında “Darvinizmlə mübarizə aparmağın qeyri-mümkün olduğunu” düşünmələrinin təməlində də bu sıx təbliğatın təsiri vardır. Bu təbliğatlar nəticəsində, heç bir düzgünlük payı olmadığı halda, təkamülə qarşı çıxmanın elmə qarşı çıxmaq olduğu düşüncəsi meydana gələr. Elmə qarşı çıxmamaq üçün də, elmi olduğu düşünülən təkamül nəzəriyyəsiylə İslamiyyət arasında “orta yol” yaradılmağa çalışılar. Amma əslində bu, darvinizmlə fikri mübarizə etməkdən qaçmaq üçün bir yol meydana gətirməkdir.

Halbuki, darvinizmlə fikirlə, açıq və dəqiq şəkildə mübarizə etməkdən çəkinilməsi lazım olan heç bir xüsus yoxdur. Elmin təkamülü isbat etdiyini sandıqları üçün, bu mövzuyla yaxından maraqlandıqlarında özlərinin də bu təlqinlərin təsirində qalıb inanclarının sarsılacağından, dünya görüşlərinin dəyişəcəyindən qorxanların narahatlıqları yersizdir. Elm darvinizmi deyil, Yaradılışı göstərməkdədir. Darvinizmin qarşıya qoyduğu iddiaların hər biri, yüzlərlə elmi dəlillə çürüdülmüşdür. Müsəlmanların etməsi gərəkli olan, bu dəlillərdən istifadə edərək, darvinizmi fikirlə tam mənasıyla təsirsiz hala gətirməkdir.

Bəzi müsəlmanlar, tamamilə götür-qoy etmə üsullarla və ideoloji səbəblərlə təkamül təbliğatlarını gözlərində böyüdüb, bununla baş edə bilməyəcəklərini zənn edərək, şövqlə və həyəcanla darvinizmlə elmi olaraq mübarizə edəcəklərinə, passiv və təslim olmuş yol mənimsəməkdədir.

Bu passiv və təslim olma tutumun ən çirkin nümunələrindən biri, daha əvvəl də ifadə etdiyimiz kimi, darvinizmi sözdə müsəlmanlaşdırmağa çalışmaqdır. Bu tutumlarını dəstəkləyə bilmək üçün də Şumer dövründən qalan bütpərəst inancları istifadə edərək, alim olaraq hesab etdikləri kəslərin sözlərini köçürər və “din bunu izah edir” mesajı verməyə çalışarlar. Halbuki bu açıqca, darvinizmlə fikri mübarizə etməkdən qaçmaq üçün bəhanə üsuludur. Passiv, təslim olmuş mübarizənin çox çirkin istiqamətidir.

Bu şəxslər, qorxub fikirlə məğlub edilə bilməyəcəklərini düşündükləri darvinizmə qarşı bu üsuldan istifadə edərək, gizli məğlub olmuş mübarizə şəklini tətbiq etmiş olarlar. Halbuki, Allaha ürəkdən inanan, Onun üstün gücünü təqdir edən müsəlman üçün bu mübarizə şəkli son dərəcə hörmətdən salıcıdır. Saleh bir müsəlmanın mübarizəsinin, passiv və məğlub olmuş olması mümkün deyil. “Biz də eyni şeyi müdafiə edirik” məntiqi ilə darvinizmə etiraz etmək müzakirə mövzusu ola bilməz. Müsəlmanın iman etdiyi gerçək, hər şeyi Allahın yaratdığı gerçəyidir. Bu səbəbdən bir müsəlmanın darvinistlər ilə eyni şeyi müdafiə etməsi mümkün deyil. Müsəlman, darvinizmə qarşı açıq, qalibanə fikri mübarizə içində olmalıdır. Allahdan gərəyi kimi qorxan müsəlmanın, darvinizm ilə eyni fikri və ideologiyanı müdafiə etməsi mümkün deyil.

Darvinizm təhlükəsini dərk edə bilməmiş, onun Allah inancına qarşı mübarizəsini anlaya bilməmiş olan bu insanların, səhv üsullar tətbiq etmək yerinə bu mövzuda heç bir şərh etməmələri daha yaxşı olacaq. Fikri mübarizədən qorxu duyub, güc çatdıra bilmədikləri mövzularda səhv və ağılsızca metodlardan istifadə etmək səhv tutumdur. Darvinizm, ciddi şəkildə qarşı qoyulması və tamamilə ortadan qaldırılması gərəkli olan böyük təhlükədir. Bu böyük təhlükənin fərqinə varmayaraq darvinizmə qarşı edilən fikri mübarizəyə maneə meydana gətirmək, böyük səhv və Allaha qarşı böyük məsuliyyətdir.

 

İslamda təkamül olduğunu iddia edənlər 100 milyon fosilin təkamülü yıxdığını bilmirlər

Bəzi müsəlmanlar, 1940-50-ci illərin məlumatıyla təkamülün elm tərəfindən dəstəklənilən nəzəriyyə olduğunu zənn edərək, “müsəlmanlar Darvindən çox əvvəl təkamülü bilirdilər” kimi aciz və qəribə məntiq hörgüsüylə özlərinə görə İslamla təkamülü uyğun gətirməyə çalışmaqdadırlar. Bu məntiq, ciddi məlumatsızlığın məhsuludur.

Birincisi, təkamül yanılması ilk Darvinlə ortaya çıxmış bir düşüncə deyil. Tarix boyunca bütün materialistlər canlıların daşdan, torpaqdan öz-özünə meydana gəldiyi və canlıların sözdə bir-birindən törədiyini iddia etmişlər. Təkamül, minlərlə il əvvələ əsaslanan bütpərəst inancıdır. Şumerlər də, qədim Misirlilər də təkamülə inanan və təkamülü müdafiə edən xalqlardır. Məsələn Misirlilər, canlıların Nilin palçıqlı sularından öz-özünə çıxdıqlarını düşünürdülər. Bu səbəbdən “təkamül Darvindən əvvəl də bilinirdi, müsəlmanlar da təkamülü bilirdi” deyə yeni bir şey tapmış kimi ortaya çıxmanın mənası yoxdur. Müsəlmanlar da, ilk musəvilər də, ilk xristianlar da, Şumerlər də, Misirlilər də təkamül deyə azğın düşüncə olduğunu əlbəttə bilirdilər. Amma indiki vaxtda olduğu kimi, o dövrdə də ağıl və vicdan sahibi olanlar təkamülün yanılma olduğunu açıqca görə bilirlər, bəzi insanlar da materialist və ateist zehniyyətə sahib olduqları üçün bu yanılmaya sahib çıxırdılar.

İkincisi, canlıların mərhələ-mərhələ bir-birlərindən törəyərək var olduqları iddiası elmi olaraq heç bir tapıntıyla dəstəklənməmişdir. Əgər canlılar Darvinin və ya keçmişdə yaşamış təkamülçülərin iddia etdiyi kimi bir-birindən törəmiş olsaydı, bunun fosil qeydlərində açıqca görülməsi lazım idi. Bu günə qədər edilən qazıntılarda 100 milyondan çox fosil əldə edilmişdir. Amma bunların içində bir canlının digərinə çevrildiyini, canlıların sözdə ortaq ataya sahib olduğunu göstərən bir qalıq belə yoxdur. 100 milyon fosilin hamısı istisnasız canlıların sahib olduqları bütün xüsusiyyətləri ilə birdən ortaya çıxdıqlarını, yəni yaradıldıqlarını və yüz milyonlarla il boyunca heç dəyişmədiklərini, yəni təkamül keçirmədiklərini göstərməkdədir.

150 ildir dünyanın dörd bir tərəfi dəlik deşik edilib bir ədəd ara forma fosili tapıla bilmişsə, təkamülçülərə edilən “bir ədəd ara forma fosili gətirin 10 trilyon verəcəyik” çağırışına aylardır bir adam belə cavab verə bilməmişsə, Darvin belə ara fosil tapılmazsa, nəzəriyyəsinin yıxılacağını söyləmişsə, yəni ortada bir ədəd belə konkret fosil yoxsa, nağıllar izah etmənin “atalarımız mikrobmuş”, “quşların atası tapıldı”, “atalarımız xurmaymış” başlıqları atmanın bir mənası yoxdur.

 

Allah, kainatı və canlılığı təkamüllə yaratmamışdır

Allah Quranda, canlılığın və kainatın yaradılışı haqqında bir çox ayə endirmişdir. Lakin bu ayələrdə, canlıların bir-birlərindən törədiklərinə, aralarında təkamüllü bağ olduğuna dair heç bir məlumat ya da işarə yoxdur. Əlbəttə, Allah diləsəydi, canlıları təkamüllə də yarada bilərdi. Ancaq Quranda bu istiqamətdə bir işarəyə rast gəlinməməkdə, təkamülçülərin qarşıya qoyduğu kimi növlərin mərhələ-mərhələ meydana gəlməsini dəstəkləyəcək heç bir ayə yoxdur. Əgər belə yaradılış şəkli olsaydı, bunu, Quran ayələrində detallı izahları ilə görməmiz mümkün olardı. Ancaq tam tərsinə Quranda canlılığın və kainatın Allahın “Ol” əmriylə möcüzəvi şəkildə var edildiyi bildirilməkdədir:

 

Göyləri və yeri icad edən Odur. O, bir işi yaratmaq istədikdə ona ancaq: “Ol!” – deyər, o da olar. (Bəqərə surəsi, 117)

 

Əgər iddia edildiyi kimi, həqiqətən hz. Adəmdən əvvəl yarı meymun-yarı insan canlılar yaşamış olsalar, canlılığın yaradılışında mutasiyaların, təbii seleksiyaların təsiri olsa, Allah bunu bizə Qurani Kərimdə açıq, dəqiq və asan aydın olan şəkildə xəbər verərdi. Ancaq, Quranın heç bir ayəsində belə bir məlumat yoxdur. Tam tərsinə bir çox ayədə, insanın yoxdan, ən gözəl şəkildə yaradıldığı bildirilməkdədir:

 

Biz insanı ən gözəl surətdə yaratdıq!  (Tin surəsi, 4)

 

O, göyləri və yeri ədalətlə yaratdı, sizə surət verib onları gözəl şəklə saldı. Dönüş də Onadır. (Təğabun surəsi, 3)

 

 

Darvinizmi özlərinə görə müsəlmanlaşdırmağa çalışanlar, mələklərin və cinlərin yaradılışını açıqlaya bilməzlər

Üstün güc sahibi olan Rəbbimiz, istədiyini dilədiyi şəkildə və zamanda, nümunə əldə etmədən yoxdan var edəndir. Allah bir şeyin olmasını dilədiyində, yalnız ona “Olmasını” əmr edər:

 

Biz bir şeyi yaratmaq istədikdə, ona ancaq: “Ol!” – deyirik, o da olur. (Nəhl surəsi, 40)

 

Allah hər cür əskiklikdən və nöqsanlıqdan münəzzəh olan, heç bir şeyə ehtiyacı olmayandır. Bu səbəbdən Allahın yaratması üçün də heç bir səbəbə, vasitəyə, mərhələyə ehtiyac yoxdur. Dünyada hər şeyin müəyyən səbəblərə, təbiət qanunlarına bağlı olması kimsəni yanıltmamalıdır. Allah, bütün bu səbəblərin Yaradıcısı olaraq bunlardan tamamilə münəzzəhdir.

Ancaq bu gerçəkləri gərəyi kimi düşünməyənlər, müxtəlif yanılmalara qapıla bilərlər. Özlərinə görə darvinizmlə İslam arasında bir uzlaşma meydana gətirməyə çalışanlar da bu düşünmə əskikliyi səbəbiylə yanılmaqdadırlar. Allahın üstün yaratma gücünü, yaratma sənətindəki mükəmməlliyi təqdir edə bilmədikləri üçün “İslami təkamül” kimi uydurma izahlar edirlər. İnsanın təkamüllə inkişaf göstərdiyini iddia edən bu şəxslərə, mələklərin və cinlərin necə yaradıldığı soruşulanda isə cavabları “Allah yoxdan yaratdı” olacaq. Cinləri və mələkləri Allahın yaratdığını bilib qəbul edən bu kəslərin, Allahın, insanı da eyni şəkildə yaratmış olduğunu düşünə bilməmələri, bunu başa düşməmələri olduqca dəhşətlidir. Mələyi “Ol” əmri ilə bir dəfədə yaradan Uca Rəbbimizin, insanı da eyni şəkildə yaratmış olduğunu görə bilməmələri çox təəccüblü vəziyyətdir.

Allah Quranda cinlərin, insanlardan fərqli olaraq, atəşdən yaradıldıqlarını xəbər vermişdir:

 

O, insanı saxsı kimi quru gildən yaratdı, cinləri də təmiz oddan yaratdı (Rəhman surəsi, 14-15)

 

Quranda xəbər verildiyi kimi, mələklərin yaradılışı da insanın yaradılışından çox fərqlidir. Ayədə mələklərin yaradılışı belə bildirilməkdədir:

 

Göyləri və yeri Yaradan, mələkləri iki, üç və dörd qanadlı elçilər edən Allaha həmd olsun! O, xəlq etdiklərindən istədiyini artırır. Həqiqətən, Allah hər şeyə qadirdir. (Fatır surəsi, 1)

 

Ayədəki ifadədən açıqca aydın olduğu üzrə mələklər görünüş olaraq da insanlardan çox fərqlidirlər. Ayrıca Quranda həm mələklərin, həm də cinlərin insanlardan əvvəl yaradıldığı xəbər verilməkdədir. Allah ilk insan olan hz. Adəmi yaradacağı zaman, əvvəldən yaratmış olduğu mələklərə və bir cin olan İblisə Hz. Adəmə səcdə etmələrini əmr etmişdir. Ayədə belə bildirir:

 

Bir zaman Biz mələklərə: “Adəmə səcdə edin!” – demişdik. İblisdən başqa hamısı səcdə etdi. İblis cinlərdən idi. O, Rəbbinin əmrinə boyun əymədi. Onlar sizin düşməniniz olduğu halda, siz Məni qoyub onu və onun nəslini özünüzə dostmu tutursunuz? Zalımlar üçün bu necə də yarıtmaz mübadilədir! (Kəhf surəsi, 50)

 

Allah üçün yaratmaq çox asandır. Rəbbimiz heç bir səbəb olmadan yoxdan var edəndir. Cinləri və mələkləri necə fərqli şəkillərdə və yoxdan var etdisə, insanı da təkamülə gərək olmadan, ayrı varlıq olaraq yoxdan var etmişdir. Eyni vəziyyət heyvanlar və bitkilər kimi digər canlılar üçün də etibarlıdır. Quranda bildirilən açıq gerçək budur:

Allah bu canlıların heç birini təkamülləşdirmədən, yəni növləri başqa növlərə çevirmədən bir anda yoxdan var etmişdir.

 

Təkamülü müdafiə edən müsəlmanlar, Hz. Musanın əsasının ilana dönməsini, Hz. İsanın üflədiyi palçığın quş olub uçmasını açıqlaya bilməzlər

Quranda hz. Musanın əlindəki əsanı yerə atdığında, Allahın diləməsiylə bu əsanın canlı ilana çevrildiyi bildirilməkdədir. Hz. Musa əsasını yerə atdığında, cansız ağac budağı canlı ilana çevrilməkdə, əlinə aldığında ilan təkrar cansız ağaca çevrilməkdədir, sonra təkrar yerə atdığında yenə can tapmaqdadır. Yəni cansız maddə, canlanmaqda, sonra ölməkdə, sonra yenə canlanmaqdadır. Beləcə Allah bu möcüzəsiylə insanlara, davamlı Yaradılışı göstərməkdədir. Ayələrdə belə buyurular:

 

Beləcə, onu atdı; (bir də nə görsün) O DƏRHAL SÜRƏTLƏ QAÇAN (BÖYÜK) BİR İLAN (OLDU). Dedi ki: “Onu götür və qorxma, Biz onu ilk vəziyyətinə qaytaracağıq.” (Ənbiya surəsi, 20-21)

 

“Sağ əlindəkini at, ONLARIN ETDİKLƏRİNİ UDACAQ; çünki onların etdikləri yalnız bir cadugər hiyləsidir. Cadugər isə heç vaxt xilas ola bilməz.” (Ənbiya Surəsi, 69)

 

“Əsanı yerə at!” Musa onun ilan kimi qıvrıldığını gördükdə dönüb qaçdı və geriyə də dönmədi. Allah dedi: “Ey Musa! Qorxma! Elçilər Mənim hüzurumda qorxmazlar.  (Nəml surəsi, 10)

 

Hz. Musa əlindəki əsasını yerə atdığı anda, Allahın lütfüylə, cansız odun parçası, sürətlə hərəkət edən, digər adamların ortaya qoyduqlarını udan, yəni həzm sistemi də olan tamamilə canlı varlığa çevrilməkdədir. Beləcə Allah insanlara canlılığın necə yoxdan var edildiyinin bir nümunəsini göstərməkdədir. Cansız bir maddə, yalnız Allahın diləməsiylə, yəni “Ol” əmriylə can tapmaqdadır. Allahın hz. Musaya lütf etdiyi bu möcüzə, qədim Misirlilərin batil təkamül inanışlarını bir hücumda yerlə bir etmiş, hz. Musanın qarşısında olan insanlar da o an gerçəyi qavrayıb, batil inanışlarını buraxıb, Allaha iman etmişlər.

Hz. İsa da bütpərəst inanışlara və təhrif olmuş musəviliyə qarşı mübarizə aparmış, doğrunu və haqqı izah etmiş, amma o da əsas olaraq əvvəlcə Yaradılışı isbat etmişdir. Quranda hz. İsanın da palçıqdan quş formasında bir şey etdiyi, sonra bunun içinə üflədiyində, Allahın diləməsiylə, bu quşun həyat tapıb canlandığı xəbər verilmişdir:

 

Allah deyəcəkdir: “Ey Məryəm oğlu İsa! Sənə və anana olan nemətimi xatırla! O zaman səni müqəddəs ruhla qüvvətləndirmişdim. Sən həm beşikdə ikən, həm də yetkin çağında insanlarla danışırdın. Sənə yazmağı, hikməti, Tövratı və İncili öyrətmişdim. Sən Mənim iznimlə palçıqdan quşa bənzər bir şey düzəldib ona üfürürdün, o da Mənim iznimlə quş olurdu. … (Maidə surəsi, 110)

 

Bu quş, heç bir səbəbə bağlı olmadan, Allahın diləməsi və möcüzəsiylə, can tapmaqdadır Cansız bir maddədən can sahibi olan quş, Uca Allahın nümunəsiz, səbəbsiz, üstün yaradışının nümunələrindən biridir. Hz. İsa da, Allahın lütf etdiyi bu möcüzəylə, təkamülçü düşüncənin məntiqsizliyini və etibarsızlığını gözlər önünə sərməkdədir.

Özlərinə görə İslamla təkamülü uyğunlaşdırmağa çalışanların isə Rəbbimizin bu möcüzələrini açıqlaya bilmələri mümkün deyil.

 

Nəticə: Darvinizm yıxılmışdır, son çırpınışların faydası yoxdur

Elm təkamülün etibarsızlığını ortaya qoymuşdur. Bu gerçəyi göstərən əsərlər, sənədli filmlər, konfranslar, sərgilərlə xalqımız tam mənasıyla şüurlanmış, gerçəyi görmüşdür. Günəş bir dəfə doğulmuşdur, bəzi şəxslər guya təbliğatlarla və nağıllarla Günəşin doğulduğunu gizlətmək istəsələr də, bu doğuşu geri çevirmələri mümkün deyil. Xalqımız restoranlarda, əczaxanalarda, alver mərkəzlərində fosilləri öz gözləriylə görüb araşdırmış, təkamülün yaşanmadığına şəxsən şahidlik etmişdir. Bundan sonra darvinistlər istədikləri hekayələri izah etsinlər, istədikləri qədər aralıqsız təbliğat etsinlər, istədikləri qədər təzyiq yaratmağa çalışsınlar, təkamülə dəstək olmaları mümkün deyil. Təkamül çökmüşdür, darvinizm ölmüşdür. Dövr Darvinizmin cənazəsinin qaldırılması dövrüdür. Təkamülçülərə tövsiyəmiz, bihudə səyləri bir tərəfə buraxıb, ağıllı və məntiqli davranıb, elmi məlumatları göz ardı etməyib, darvinizmin yox olduğunu qəbul etmələridir.